อัปเดตกฎหมายลำดับรองภาษีส่วนเพิ่ม ตอนที่ 5

ฉบับที่แล้วผู้เขียนได้กล่าวถึงกรณีนิติบุคคลหนึ่งที่ไม่ใช่นิติบุคคลประเภทโฟลธรู ตั้งอยู่ในหลายประเทศ ในบทความตอนนี้จะกล่าวถึงประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีส่วนเพิ่ม (ฉบับที่ 4) ซึ่งได้กำหนดหลักเกณฑ์ เงื่อนไขในการคำนวณค่าตอบแทนลูกจ้าง และมูลค่าสินทรัพย์ที่มีตัวตนเพื่อการพิจารณาส่วนที่ยอมให้หักออกจากเงินได้รวมสุทธิ โดยกฎหมายฉบับนี้ได้ออกประกาศเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 2568 และมีผลใช้บังคับสำหรับรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม 2568 เป็นต้นไป

ภาษีส่วนเพิ่ม : หลักเกณฑ์และข้อกำหนด (ต่อ)

4. การคำนวณค่าตอบแทนลูกจ้างและมูลค่าสินทรัพย์ที่มีตัวตนเพื่อการพิจารณาส่วนที่ยอมให้หักออกจากเงินได้รวมสุทธิ

4.1 นิยามที่เกี่ยวข้อง โดยในกฎหมายฉบับนี้ได้กำหนดความหมายของคำว่า ระบบภาษีที่ผู้จ่ายเงินปันผลหักลดหย่อนภาษีได้

“ระบบภาษีที่ผู้จ่ายเงินปันผลหักลดหย่อนภาษีได้”หมายความว่า ระบบภาษีที่ให้นิติบุคคลรายหนึ่งสามารถนำกำไรที่ได้จำหน่ายให้แก่ผู้มีส่วนได้เสียในความเป็นเจ้าของ มาหักออกจากเงินได้ที่นิติบุคคลรายนั้นต้องเสียภาษีได้ กำไรที่ได้จำหน่ายนั้นให้หมายความรวมถึง เงินปันผลที่สหกรณ์ได้จ่ายให้แก่สมาชิกด้วย

ผู้เขียนขออธิบายเพิ่มเติมว่า ระบบภาษีที่ผู้จ่ายเงินปันผลหักลดหย่อนภาษีได้นั้นไม่มีอยู่ในประเทศไทย เนื่องจากตามมาตรฐานการบัญชีที่นักบัญชีไทยทั้งหลายเข้าใจและใช้กันมาอย่างยาวนานนั้น เงินปันผลที่จ่ายจัดอยู่ในหมวด “ทุน” หรือ “ส่วนของผู้ถือหุ้น” ซึ่งหากกิจการมีกำไรสะสมบริษัททั่วไปมักจะบันทึกรายการในชื่อบัญชีกำไรสะสมที่ยังไม่ได้จัดสรร (Unappropriated Retained Earnings)

ต่อมาเมื่อมีการจ่ายเงินปันผลออกไป บริษัทจำกัดต้องจัดสรรกำไรสุทธิอย่างน้อย 5% (1 ใน 20) ไว้เป็นทุนสำรอง ทุกครั้งที่จ่ายเงินปันผล จนกว่าทุนสำรองนั้นจะมีจำนวนถึง 10% (1 ใน 10) ของทุนจดทะเบียน ยกเว้นว่าข้อบังคับของบริษัทกำหนดไว้ให้จัดสรรเป็นทุนสำรองอื่น ๆ เพิ่มเติม เมื่อจัดเงินสำรองตามกฎหมายหรือเงินสำรองอื่นใดตามข้อบังคับบริษัทไว้แล้ว บริษัทจึงจ่ายเงินปันผลให้แก่ผู้ถือหุ้น

ดังนั้นเงินปันผลที่จ่ายจึงไม่ถือว่าเป็นค่าใช้จ่ายทั้งในทางบัญชีและทางภาษีแต่อย่างใด ทั้งผู้จ่ายและผู้รับเงินปันผลจึงไม่สามารถนำเงินปันผลมาหักเป็นเครดิตเพื่อลดหย่อนภาษีได้

แต่เนื่องจากระบบภาษีที่ผู้จ่ายเงินปันผลหักลดหย่อนภาษีได้ (Dividends Paid Deduction) นี้มีใช้ในหลายประเทศ เช่น

•    ประเทศสหรัฐอเมริกา จะใช้ระบบนี้กับกิจการ Pass-through ซึ่งกำหนดให้เงินกำไรถูกส่งต่อไปเสียภาษียังผู้ถือหุ้นหรือผู้ลงทุน จึงมีการกำหนดระบบภาษีนี้มาใช้ในกิจการ REITs (Real Estate Investment Trusts) และ RICs (Regulated Investment Companies เช่น Mutual Funds) แต่ในบริษัททั่วไป (C-Corporation) จะไม่ใช้ระบบภาษีที่ผู้จ่ายเงินปันผลหักลดหย่อนภาษีได้นี้

•    ประเทศญี่ปุ่น มีกลไกที่ใกล้เคียงกับ Dividends Paid Deduction สำหรับกองทุนเพื่อการลงทุน/Investment Vehicles บางประเภท แต่บริษัททั่วไปไม่สามารถหักเงินปันผลที่จ่ายเป็นรายจ่ายดังเช่นในระบบภาษีดังกล่าวกำหนดไว้ได้