“งบการเงิน” กับ “รายงานทางการเงิน” ความเหมือนที่แตกต่าง

ในปัจจุบัน (รวมถึงอนาคตอันใกล้) สภาพแวดล้อมทางธุรกิจมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจ เทคโนโลยี กฎระเบียบ หรือความคาดหวังของผู้มีส่วนได้เสีย การตัดสินใจทางธุรกิจที่มีประสิทธิภาพจำเป็นต้องอาศัยข้อมูลที่ถูกต้อง ครบถ้วน และทันต่อเวลา ดังนั้น “ข้อมูลทางการเงิน” จึงเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ผู้บริหาร นักลงทุน สถาบันการเงิน และหน่วยงานกำกับดูแล ใช้ประโยชน์ในการประเมินฐานะการเงิน ผลการดำเนินงาน การจัดการกระแสเงินสดรวมถึงยังใช้ประโยชน์เป็นฐานข้อมูลประกอบการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์

ประเด็นน่าสนใจที่นักบัญชีพึงต้องฉุกคิด กล่าวคือ การที่จัดทำเพียง “งบการเงิน” อย่างเดียว ถือว่าเพียงพอที่จะใช้สำหรับการสื่อสาร “ข้อมูลทางการเงิน” หรือไม่ ? และหากผู้บริหารต้องการให้นักบัญชีจัดทำรายงานทางการเงิน นักบัญชีเพียงนำส่งงบการเงินให้กับผู้บริหาร จะถือว่าตรงตามความต้องการของผู้บริหารใช่หรือไม่ ?

ความแตกต่างของ “งบการเงิน” กับ “รายงานทางการเงิน”

แม้คำว่า “งบการเงิน” กับ “รายงานทางการเงิน” มักจะถูกใช้แทนกันในทางปฏิบัติ แต่ในเชิงหลักแนวคิด การนำไปใช้ประโยชน์ มีความแตกต่างที่พอจะสรุปได้ดังนี้

“งบการเงิน” (Financial Statements) เป็นรายงานที่จัดทำขึ้นตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน มีรูปแบบ เนื้อหา หลักเกณฑ์กำหนดไว้อย่างชัดเจน เช่น

•      งบฐานะการเงิน

•      งบกำไรขาดทุนและงบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น

•      งบการเปลี่ยนแปลงส่วนของผู้ถือหุ้น

•      งบกระแสเงินสด

•      หมายเหตุประกอบงบการเงิน

“รายงานทางการเงิน” (Financial Reporting) เป็นแนวคิดที่กว้างกว่า ครอบคลุมงบการเงินและข้อมูลทางการเงินสำคัญอื่น ๆ ที่ถูกจัดทำขึ้น ซึ่งต้องมีการวิเคราะห์ สังเคราะห์ วินิจฉัย สรุปผลเพื่อการสื่อสารประกอบการตัดสินใจ เช่น

•      รายงานวิเคราะห์งบการเงิน - ตัวชี้วัดทางการเงิน (Financial KPIs)

•      รายงานเปรียบเทียบงบประมาณกับผลจริง

•      รายงานการคาดการณ์กระแสเงินสด

•      รายงานความเสี่ยงและแนวโน้มทางการเงิน

•      บทสรุปสำหรับผู้บริหาร (Executive Summary)

กล่าวโดยสรุป จะเห็นได้ว่า “งบการเงิน” เป็นผลลัพธ์ตามที่มาตรฐานการรายงานทางการเงินกำหนด ส่วน “รายงานทางการเงิน” เป็นเครื่องมือเพื่อสนับสนุนการบริหารและการตัดสินใจ หรือถ้าจะกล่าวแบบนี้ก็ไม่น่าจะผิดอะไร

งบการเงิน >>>>> Output ดังนั้นนักบัญชีจึงต้องขยายผล Outcome >>>>> รายงานทางการเงิน

เพื่อให้เกิดความเข้าใจยิ่งขึ้น เราลองพิจารณาสาระสำคัญของ “งบการเงิน” กับ “รายงานทางการเงิน”

งบการเงิน โดยสาระสำคัญประกอบไปด้วย

1.    งบการเงินเป็นผลลัพธ์ของกระบวนการจัดทำบัญชีให้เป็นตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน เป็นการสรุปข้อมูลทางการเงินที่เกิดขึ้นในงวดบัญชีหนึ่งเพื่อสะท้อนฐานะการเงิน ผลการดำเนินงาน และกระแสเงินสด

2.    งบการเงินต้องแสดงข้อมูลได้อย่างน่าเชื่อถือ ถูกต้องตามควร (ข้อผิดพลาดต้องไม่เป็นสาระสำคัญ)

•      ไม่แสดงข้อมูลที่บิดเบือนจากความเป็นจริง

•      ไม่ซ่อนหนี้สินหรือภาระผูกพัน (เจตนาหรือไม่เจตนาบันทึกบัญชีไม่ครบถ้วน)

•      ไม่เจตนาปิดบังข้อมูล (การเปิดเผยข้อมูลไม่ครบถ้วน)

3.     งบการเงินต้องสะท้อนฐานะการเงินที่แท้จริง : กิจการมีสินทรัพย์อะไรบ้าง มีภาระผูกพันอะไรบ้าง และส่วนของผู้ถือหุ้นมีส่วนได้เสียสุทธิเท่าใด

4.     งบการเงินต้องสะท้อนผลการดำเนินงานที่แท้จริง : กำไรขั้นต้น กำไรจากการดำเนินงาน และกำไรสุทธิเป็นอย่างไร

5.     งบการเงินต้องสะท้อนถึงกระแสเงินสด : ความสามารถในการดำเนินงาน ความสามารถในการชำระหนี้

6.    งบการเงินต้องสามารถเปรียบเทียบ มีความสม่ำเสมอในการใช้นโยบายการบัญชี และเปิดเผยข้อมูลอย่างเพียงพอ

รายงานทางการเงิน โดยสาระสำคัญประกอบไปด้วย

1.    รายงานทางการเงินจะมุ่งเน้นไปที่การแปลความหมาย มากกว่าเพียงการแสดงตัวเลขเพียงอย่างเดียว ซึ่งจะเป็นการเชื่อมโยงข้อมูลตัวเลข การเปลี่ยนแปลงมีสาเหตุจากอะไร และส่งผลอย่างไรต่อการดำเนินงานในอนาคต

2.    รายงานทางการเงินไม่ใช่การมองผลในอดีตอย่างเดียว แต่ต้องวิเคราะห์แนวโน้ม ความเสี่ยง และโอกาสที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต เน้นการมองไปข้างหน้า (Forward-looking)

3.    รายงานทางการเงินเป็นรายงานเพื่อการบริหารซึ่งต้องปรับเนื้อหาให้เหมาะสมกับผู้ใช้

4.    รายงานทางการเงินถูกปรับใช้ในการสื่อสารอย่างกระชับ เข้าใจง่าย จะใช้รูปแบบกราฟ ตาราง การสรุปประเด็นสำคัญ ซึ่งจะช่วยให้ผู้บริหารเข้าใจข้อมูลได้อย่างรวดเร็วและตัดสินใจได้อย่างประสิทธิภาพ