ข้อผิดพลาดบนงบการเงิน นักบัญชีต้องระวัง

สวัสดีปีใหม่ 2569 Mr. Knowing ขออวยพรให้ตลอดปีนี้เพื่อนนักบัญชีทุกท่านก้าวหน้าในหน้าที่การงาน รุ่งเรือง มั่งคง ร่ำรวย เต็มไปด้วยความสุข สุขภาพแข็งแรง และถึงแม้จะมีเรื่องไม่สบายใจก็ขอให้ผ่านพ้นไปด้วยดี ตอนนี้เราเข้าสู่ฤดูการปิดบัญชีประจำปี 2568 แล้ว หวังว่าทุกท่านคงได้วางแผนเตรียมความพร้อมกันบ้างแล้ว ดังนั้นหัวข้อในการพูดคุยในเดือนนี้จึงอยากมาชวนคุยในเรื่อง “ข้อผิดพลาดบนงบการเงินที่นักบัญชีพึงต้องระมัดระวัง”

ข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นหากเป็นข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญและไม่ได้ถูกปรับปรุงแก้ไขก็จะส่งผลให้งบการเงินไม่ถูกต้อง ขาดความน่าเชื่อถือ ทำให้ผู้ใช้ประโยชน์จากงบการเงินเกิดความเข้าใจผิด อันอาจจะนำไปสู่การตัดสินใจที่ผิดพลาดและเกิดความเสียหาย ดังนั้นหากการปิดงบการเงินประจำปีขาดความระมัดระวังและขาดความรอบคอบ ไม่กำหนดแนวทางการควบคุมคุณภาพที่เพียงพอต่อการบันทึกบัญชีและการตรวจสอบ ก็ย่อมทำให้เกิดข้อผิดพลาดได้ง่าย 

สรุปประเด็นสำคัญของข้อผิดพลาดบนงบการเงินที่นักบัญชีพึงต้องระมัดระวังมีดังนี้

1. ความครบถ้วนของข้อมูล

ถือว่าเป็นข้อผิดพลาดที่สำคัญที่สุดที่นักบัญชีต้องระมัดระวัง เพราะข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการบันทึกบัญชีหากบันทึกบัญชีไม่ครบถ้วน ต่อให้รายการที่บันทึกบัญชีนั้นบันทึกถูกต้องตามหลักการบัญชีก็ตาม งบการเงินนั้นก็ไม่ถูกต้อง ทั้งนี้ การปิดบัญชีประจำปีต้องให้ความสำคัญว่าไม่มีรายการสินทรัพย์ หนี้สิน และรายการหรือเหตุการณ์ใด ๆ ที่มิได้บันทึกไว้ หรือมีรายการที่มิได้เปิดเผย ดังนั้นจึงควรดำเนินการยืนยัน Cut off ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง อาทิ การซื้อ การขาย การบันทึก Stock การรับเงิน การจ่ายเงิน กับหน่วยงานต่าง ๆ รวมถึงการสอบยันข้อมูลรายละเอียดกับรายการบัญชีตามงบทดลอง และที่สำคัญคือความครบถ้วน ควรพิจารณาตรวจสอบรายการที่เกิดขึ้นหลังวันสิ้นงวด ซึ่งอาจจะมีผลต่อการต้องมาบันทึกบัญชีภายในงวดหรือการต้องนำไปเปิดเผยข้อมูลเพิ่มเติม ตัวอย่างเช่น : 

• กรณีการรับเงินคืนสินค้าหลังวันสิ้นงวด บริษัทฯ มีการขายสินค้าและส่งมอบสินค้าในเดือนธันวาคม 2568 จำนวนเงิน 1,000,000 บาท และในระหว่างเดือนมกราคม 2569 (อยู่ในระหว่างการปิดงบการเงินประจำปี 2568) บริษัทฯ มีการรับคืนสินค้าจากการขายในเดือนธันวาคม 2568 จำนวนเงิน 350,000 บาท ดังนั้นถึงแม้ว่าการรับคืนสินค้าจะเกิดขึ้นในเดือนมกราคม 2569 แต่เป็นเรื่องสืบเนื่องจากการขายสินค้าในเดือนธันวาคม 2568 ดังนั้นรายการรับคืนที่เกิดขึ้นในเดือนมกราคม 2569 ก็ต้องนำกลับมาบันทึกบัญชีในปี 2568 นั่นเอง
• กรณีในระหว่างเดือนมกราคม 2569 (อยู่ในระหว่างการปิดงบการเงินประจำปี 2568) ปรากฏว่าบริษัทฯ ได้มีการเพิ่มทุนจดทะเบียนจากเดิมทุนจดทะเบียน 1,000,000 บาท เป็น 3,000,000 บาท ดังนั้นรายการเพิ่มทุนดังกล่าวก็ต้องนำเปิดเผยข้อมูลในงบการเงินสำหรับปี 2568 ซึ่งอยู่ในการเปิดเผยเหตุการณ์หลังวันสิ้นงวด

ข้อคิดสำคัญ ความครบถ้วนของข้อมูลจะเกี่ยวข้องกับการออกแบบระบบการควบคุมภายใน กระบวนการรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นระบบและควรกำกับติดตามอย่างใกล้ชิดเป็นประจำวัน ซึ่งจะทำให้เกิดคุณภาพ ลดข้อผิดพลาดในการปิดงบการเงินประจำปี (ต้องทำงานเชิงรุกไม่หยุดรอ) (ทำให้คิดถึง...ระบบบัญชีขึ้นมาทันทีเลย)