สรุปการเปลี่ยนแปลง คุณสมบัติและเงื่อนไขผู้ทำบัญชี เริ่ม 1 มกราคม 2569

ในโลกธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ความถูกต้องและโปร่งใสของข้อมูลทางการเงินกลายเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความเชื่อมั่นของผู้มีส่วนได้เสียทุกฝ่าย ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของกิจการ นักลงทุน หน่วยงานรัฐ หรือประชาชนทั่วไป ผู้ทำบัญชีจึงไม่ใช่เพียงผู้บันทึกตัวเลข แต่เป็น “ผู้พิทักษ์ความน่าเชื่อถือ” ของระบบเศรษฐกิจ

ด้วยบทบาทที่สำคัญนี้ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ ได้ปรับปรุงประกาศคุณสมบัติของผู้ทำบัญชีฉบับใหม่ เพื่อยกระดับมาตรฐานวิชาชีพให้สอดคล้องกับบริบทปัจจุบัน โดยเฉพาะการเน้นย้ำเรื่องจรรยาบรรณ ความรู้พื้นฐาน และการจำกัดปริมาณงานอย่างเหมาะสม เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากการทำบัญชีแบบขาดคุณภาพ

แม้ผู้เขียนจะได้เคยนำเสนอสาระสำคัญของเงื่อนไขใหม่ที่ผู้ทำบัญชีควรทราบไปแล้ว แต่คราวนี้คงต้องมาคุยกันในรายละเอียดและผลกระทบ ทั้งในด้านการศึกษา การอบรมจรรยาบรรณ การสอบผ่านเกณฑ์ และข้อจำกัดในการรับงาน เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการขึ้นทะเบียนและปฏิบัติงานอย่างมีคุณภาพ ในยุคที่ความรับผิดชอบทางวิชาชีพจะทวีความสำคัญยิ่งขึ้น

1. ผลที่เกิดกับนักบัญชีเมื่อประกาศฉบับใหม่มีผลบังคับใช้

ประกาศกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เรื่อง กำหนดคุณสมบัติและเงื่อนไขของการเป็นผู้ทำบัญชี พ.ศ. 2568 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2569 เป็นต้นไป โดยมีผลครอบคลุมเฉพาะ “ผู้ทำบัญชีรายใหม่” ที่จะยื่นคำขอขึ้นทะเบียนตั้งแต่วันดังกล่าวเป็นต้นไปในด้านการขึ้นทะเบียน ซึ่งทำให้กลุ่มที่ได้รับผลกระทบหลัก ได้แก่ :

บุคคลที่ยังไม่เคยขึ้นทะเบียนเป็นผู้ทำบัญชีมาก่อน
ผู้ที่เคยขึ้นทะเบียน แต่ปล่อยให้สถานะสิ้นสุด และต้องการขอขึ้นทะเบียนใหม่

สำหรับผู้ทำบัญชีที่ขึ้นทะเบียนไว้ก่อนวันที่ 1 มกราคม 2569 จะไม่ได้รับผลกระทบจากเงื่อนไขใหม่ในส่วนของการอบรมและสอบจรรยาบรรณ แต่ยังคงต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดอื่น เช่น การจำกัดจำนวนปีงบการเงินที่สามารถรับทำบัญชีได้ไม่เกิน 100 ปีงบการเงินต่อปี

การแยกกลุ่มเป้าหมายเช่นนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมและเปิดโอกาสให้ผู้ทำบัญชีเดิมสามารถปรับตัวได้อย่างเหมาะสม ขณะเดียวกันก็ยกระดับมาตรฐานของผู้เข้าสู่วิชาชีพในอนาคตให้มีความพร้อมทั้งด้านความรู้และจริยธรรม

2. คุณสมบัติของผู้ทำบัญชี

ด้านการศึกษา
คุณวุฒิ-การศึกษา	คุณสมบัติของผู้ทำบัญชียังคงกำหนดให้ผู้ที่จะขึ้นทะเบียนเป็นผู้ทำบัญชีต้องมีคุณวุฒิทางการศึกษาด้านบัญชีเช่นเดียวกับประกาศเดิม กล่าวคือ ต้องสำเร็จการศึกษาระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) หรือปริญญาตรีขึ้นไปในสาขาวิชาการบัญชี หรือสาขาอื่นที่มีหน่วยกิตวิชาบัญชีไม่น้อยกว่าเกณฑ์ที่กำหนด อย่างไรก็ตาม แม้เงื่อนไขด้านวุฒิการศึกษาจะไม่มีการเปลี่ยนแปลง แต่ประกาศฉบับใหม่ได้เพิ่มข้อกำหนดสำคัญสำหรับ “ผู้ทำบัญชีรายใหม่ที่จะขอขึ้นทะเบียน” ต้องผ่านการอบรมและสอบในวิชาจรรยาบรรณก่อนยื่นคำขอขึ้นทะเบียน ดังนั้นผู้ที่จบการศึกษาด้านบัญชีจึงควรเตรียมความพร้อมทั้งในด้านความรู้พื้นฐานและจริยธรรมวิชาชีพ เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรฐานใหม่ที่มุ่งเน้นคุณภาพและความรับผิดชอบของผู้ทำบัญชีในยุคปัจจุบัน
ด้านการอบรม
ก่อนขึ้นทะเบียน	ในส่วนนี้จะกระทบกับ “ผู้ทำบัญชีรายใหม่ที่จะขอขึ้นทะเบียน” เท่านั้น โดยต้องผ่านการอบรมและการทดสอบก่อนการขอขึ้นทะเบียน
ภายหลังการขึ้นทะเบียน	ในส่วนนี้จะกระทบกับ “ผู้ทำบัญชีทุกราย” โดยต้องผ่านการอบรมพัฒนาความรู้อย่างต่อเนื่องด้านจรรยาบรรณเพิ่ม 1 ชั่วโมงต่อปี ซึ่งรวมอยู่ในชั่วโมงทั้งหมด 12 ชั่วโมงต่อปี
คุณสมบัติทั่วไป
เดิม	- มีถิ่นที่อยู่ในประเทศไทย - มีความรู้ภาษาไทยเพียงพอที่จะสามารถปฏิบัติหน้าที่เป็นผู้ทำบัญชีได้ - มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามที่จะเป็นผู้ทำบัญชี และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นผู้ทำบัญชี - ผู้ทำบัญชีต้องปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรา 11 แห่งพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 เช่น ไม่เคยต้องโทษจำคุกในความผิดที่เกี่ยวข้อง (เว้นแต่พ้นโทษมาเกิน 3 ปี) - ต่ออายุสมาชิกสภาวิชาชีพบัญชีของปีถัดไป ก่อนวันที่ 31 ธันวาคมของทุกปี ตามเงื่อนไขของพระราชบัญญัติวิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547
ใหม่	เพิ่มคุณสมบัติด้านการผ่านอบรมและทดสอบทางระบบงานผู้ทำบัญชี (e-Accountant) โดยต้องผ่านการทดสอบในรายวิชาที่กำหนดไม่น้อยกว่าร้อยละ 60

ปลดล็อกความรู้บัญชี-ภาษี แบบไม่ตกเทรนด์