อัปเดตกฎหมายลำดับรองภาษีส่วนเพิ่ม ตอนที่ 3

แม้พระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ ได้เริ่มมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2568 เป็นต้นไป แต่หลังจากมีการประกาศใช้จนถึงปัจจุบัน (พฤศจิกายน 2568) เพิ่งจะมีหลักเกณฑ์และข้อกำหนดต่าง ๆ ออกมากำหนดรายละเอียดเพิ่มเติมใน 3 เรื่อง โดยในฉบับนี้เราจะมาอธิบายต่อในเรื่องที่ 3. การพิจารณาประเทศที่ตั้งของนิติบุคคลที่มีหลายแหล่งที่ตั้ง และของนิติบุคคลที่มีลักษณะเฉพาะ

ภาษีส่วนเพิ่ม : หลักเกณฑ์และข้อกำหนด

3. การพิจารณาประเทศที่ตั้งของนิติบุคคลที่มีหลายแหล่งที่ตั้ง และของนิติบุคคลที่มีลักษณะเฉพาะ (ต่อ)

กรณีที่นิติบุคคลใดมีแหล่งที่ตั้งมากกว่า 1 ประเทศ

ในกรณีที่นิติบุคคลใดมีแหล่งที่ตั้งมากกว่า 1 ประเทศ เช่น ประกอบกิจการผ่านผู้แทนอิสระในประเทศต่าง ๆ ทำให้ถือว่ามีสถานประกอบการถาวรอันเป็นแหล่งที่ตั้งมากกว่า 1 ประเทศ ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีส่วนเพิ่ม (ฉบับที่ 3) ได้ให้ความหมายของนิติบุคคลที่มีลักษณะเฉพาะและอาจมีปัญหาในด้านการตีความของที่ตั้งของนิติบุคคลดังกล่าว กฎหมายจึงได้กำหนดหลักเกณฑ์ไว้ดังนี้

“นิติบุคคลประเภทโฟลธรู” (Flow-through Entity) หมายความว่า นิติบุคคลที่ไม่ได้มีสถานะในทางภาษีอากรที่จะมีรายได้ รายจ่าย กำไรหรือขาดทุนในประเทศที่นิติบุคคลนั้นก่อตั้งขึ้น เว้นแต่นิติบุคคลดังกล่าวเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีและต้องเสียภาษีที่อยู่ในขอบข่ายจากรายได้หรือกำไรในประเทศอื่น ทั้งนี้ ให้ถือว่านิติบุคคลรายหนึ่งไม่ได้มีสถานะในทางภาษีอากรที่จะมีรายได้ รายจ่าย กำไร หรือขาดทุน  หากกฎหมายของประเทศที่พิจารณาสถานะของนิติบุคคลนั้นได้ถือว่ารายได้ รายจ่าย กำไรหรือขาดทุนของนิติบุคคลดังกล่าวได้รับโดยหรือเกิดขึ้นแก่ผู้มีส่วนได้เสียในความเป็นเจ้าของในนิติบุคคลนั้นตามส่วนได้เสียในความเป็นเจ้าของ”

จากนิยามดังกล่าวข้างต้น ผู้เขียนขออธิบายเพิ่มเติมว่า นิติบุคคลประเภทโฟลธรูคือ นิติบุคคลที่รายได้หรือกำไรจะไหลผ่านไปยังเจ้าของหรือผู้ถือหุ้นโดยไม่ถูกเก็บภาษีในระดับนิติบุคคล แต่เจ้าของหรือผู้ถือหุ้นจะเป็นผู้เสียภาษีแทนในระดับบุคคล (หรือในระดับของหน่วยภาษีอื่นที่เป็นเจ้าของ) นิติบุคคลประเภทนี้ไม่มีในบริบทของกฎหมายไทย แต่มีนิติบุคคลประเภทโฟลธรูในกฎหมายต่างประเทศเช่น

1. ห้างหุ้นส่วนสามัญ (Partnership) 
   • รายได้หรือกำไรขาดทุนของห้างหุ้นส่วนจะไม่เสียภาษีในนิติบุคคล
   • หุ้นส่วนแต่ละคนจะนำส่วนแบ่งรายได้หรือกำไรขาดทุนไปคำนวณรวมกับรายได้ของตนเองเพื่อเสียภาษี
2. ห้างหุ้นส่วนจำกัดความรับผิด (Limited Liability Partnership - LLP)
   • คล้ายห้างหุ้นส่วนสามัญ Partnership แต่มีการจำกัดความรับผิด 
   • ภาษีและหน้าที่ในการนำรายได้หรือกำไรไปเสียภาษียังคงส่งผ่านไปยังผู้ถือหุ้นแต่ละคน
3. บริษัทประเภท เอส (S Corporation) (ในสหรัฐอเมริกา)
   • บริษัทจำกัดที่เลือกให้รายได้ไหลผ่านไปยังผู้ถือหุ้น
   • ผู้ถือหุ้นจะเสียภาษีตามส่วนของรายได้ที่ตนได้รับ ไม่ต้องเสียภาษีซ้ำซ้อนในระดับบริษัท
4. บริษัทจำกัดความรับผิด (Limited Liability Company - LLC)  (ในสหรัฐอเมริกา และบางประเทศ)
   • LLC เป็นโมเดลธุรกิจที่ผสมผสานระหว่างองค์ประกอบของธุรกิจแบบห้างหุ้นส่วน (Partnership) และโครงสร้างธุรกิจของบริษัทขนาดใหญ่แบบ Corporation เข้าด้วยกัน
   • มีทางเลือกเกี่ยวกับภาษีที่ยืดหยุ่น ผู้ประกอบการสามารถขอนับผลกำไรและขาดทุนของ LLC ให้เป็นรายได้ส่วนตัว (Personal Income) ได้โดยไม่ต้องจ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลเพื่อหลีกเลี่ยงการเสียภาษีซ้ำซ้อน โดยทั่วไปถือเป็นนิติบุคคลประเภทโฟลธรูหากได้เลือกเช่นนั้น 
   • สมาชิก (Members) จะเสียภาษีตามส่วนของกำไรที่ได้รับเป็นรายได้ส่วนตัวได้ โดยไม่ต้องจ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลเพื่อหลีกเลี่ยงการเสียภาษีซ้ำซ้อน