อย่างไร ? ถือเป็นการขายสินค้า

การซื้อขายสินค้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 453 ได้ให้ความหมายของการซื้อขายไว้ดังนี้

“อันว่าซื้อขายนั้น คือ สัญญาซึ่งบุคคลฝ่ายหนึ่ง เรียกว่า ผู้ขาย โอนกรรมสิทธิ์แห่งทรัพย์สินให้แก่บุคคลอีกฝ่ายหนึ่ง เรียกว่า ผู้ซื้อ และผู้ซื้อตกลงว่าจะใช้ราคาทรัพย์สินนั้นให้แก่ผู้ขาย”

การซื้อขายสินค้าจึงเป็นเรื่องของ “ผู้ขาย” ได้มีการโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินให้แก่ “ผู้ซื้อ” ซึ่งได้มีการกำหนดราคาสินค้านั้นไว้ การที่คู่กรณีฝ่ายหนึ่งให้คำมั่นไว้ก่อนว่าจะซื้อหรือขายนั้น จะมีผลเป็นการซื้อขายต่อเมื่ออีกฝ่ายหนึ่งได้บอกกล่าวความจำนงว่าจะทำการซื้อขายนั้นให้สำเร็จตลอดไป และคำบอกกล่าวเช่นนั้นได้ไปถึงบุคคลผู้ให้คำมั่นแล้ว ซึ่ง “ผู้ขาย” มีหน้าที่ส่งมอบสินค้าให้กับผู้ซื้อ และ “ผู้ซื้อ” มีหน้าที่รับมอบสินค้านั้นตามกำหนดเวลา

ถ้าในคำมั่นมิได้กำหนดเวลาไว้เพื่อการบอกกล่าวเช่นนั้น บุคคลผู้ให้คำมั่นจะกำหนดเวลาพอสมควร และบอกกล่าวไปยังคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งให้ตอบมาเป็นแน่นอนภายในเวลากำหนดนั้นก็ได้ ว่าจะทำการซื้อขายให้สำเร็จตลอดไปหรือไม่ ถ้าและไม่ตอบเป็นแน่นอนภายในกำหนดเวลานั้น คำมั่นซึ่งได้ให้ไว้ก่อนนั้นก็เป็นอันไร้ผล

ขายฝาก

ขายฝาก คือ สัญญาซื้อขายซึ่งกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินตกไปยังผู้ซื้อ โดยมีข้อตกลงกันว่าผู้ขายอาจไถ่ทรัพย์นั้นคืนได้ ในกรณีที่มีการไถ่ทรัพย์สินซึ่งขายฝากภายในเวลาที่กำหนดไว้ในสัญญาหรือภายในเวลาที่กฎหมายกำหนด หรือผู้ไถ่ได้วางทรัพย์อันเป็นสินไถ่ต่อสำนักงานวางทรัพย์ภายในกำหนดเวลาไถ่โดยสละสิทธิถอนทรัพย์ที่ได้วางไว้ ให้ทรัพย์สินซึ่งขายฝากตกเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ไถ่ตั้งแต่เวลาที่ผู้ไถ่ได้ชำระสินไถ่หรือวางทรัพย์อันเป็นสินไถ่ แล้วแต่กรณี

ในกรณีที่ได้วางทรัพย์ ให้เจ้าพนักงานของสำนักงานวางทรัพย์แจ้งให้ผู้รับไถ่ทราบถึงการวางทรัพย์โดยพลัน

ขายตามตัวอย่าง ขายตามคำพรรณนา ขายเผื่อชอบ

ขายตามตัวอย่าง ในการขายตามตัวอย่างนั้น ผู้ขายจำต้องส่งมอบทรัพย์สินให้ตรงตามตัวอย่าง

ขายตามคำพรรณนา ในการขายตามคำพรรณนา ผู้ขายจำต้องส่งมอบทรัพย์สินให้ตรงตามคำพรรณนา ในข้อรับผิดเพื่อการส่งของไม่ตรงตามตัวอย่าง หรือไม่ตรงตามคำพรรณนานั้น ห้ามมิให้ฟ้องคดีเมื่อพ้นกำหนดปีหนึ่งนับแต่เวลาส่งมอบ

ขายเผื่อชอบนั้น คือ การซื้อขายกันโดยมีเงื่อนไขว่าให้ผู้ซื้อได้มีโอกาสตรวจดูทรัพย์สินก่อนรับซื้อ

ขายทอดตลาด

การขายทอดตลาดย่อมบริบูรณ์เมื่อผู้ทอดตลาดแสดงความตกลงด้วยเคาะไม้หรือด้วยกิริยาอื่นอย่างใดอย่างหนึ่งตามจารีตประเพณีในการขายทอดตลาด ถ้ายังมิได้แสดงเช่นนั้นอยู่ตราบใด ท่านว่าผู้สู้ราคาจะถอนคำสู้ราคาของตนเสียก็ยังถอนได้ ผู้ซื้อในการขายทอดตลาดจะต้องทำตามคำโฆษณาบอกขายและตามความข้ออื่น ๆ ซึ่งผู้ทอดตลาดได้แถลงก่อนประเดิมการสู้ราคาทรัพย์สินเฉพาะรายไป

การขายสินค้าตามประมวลรัษฎากร

ผู้ประกอบการขายสินค้าหรือให้บริการไม่ว่าจะเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล เมื่อมีการขายสินค้าหรือให้บริการที่มีรายรับตั้งแต่ 1,800,000 บาทต่อปี มีหน้าที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม โดยต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม เมื่อผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วมีหน้าที่ออกใบกำกับภาษีทุกครั้งที่จุดความรับผิดในการเสียภาษีเกิดขึ้น ต้องจัดรายงานภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 3 วันทำการ และต้องยื่นแบบพร้อมชำระภาษี (ถ้ามี) ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป เมื่อผู้ประกอบการภาษีมูลค่าเพิ่มขายสินค้าได้หรือได้มีการให้บริการต้องเรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม (ภาษีขาย) จากลูกค้าทุกครั้งที่จุดความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้น 

คำว่า “ขาย” ที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มต้องพิจารณาจากมาตรา 77/1 มีดังต่อไปนี้

ดังนั้นคำว่า “ขาย” ในระบบภาษีมูลค่าเพิ่มจึงครอบคลุมไปถึง 

                                           1. การจำหน่ายสินค้า

                                           2. จ่ายสินค้า

                                           3. โอนสินค้า

ไม่ว่าจะเรียกเก็บเงินจากลูกค้าหรือไม่ก็ตาม ประมวลรัษฎากรจะถือเป็นการขาย ต้องเสียภาษีขายเมื่อจุดความรับผิด (Tax Point) ในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้น จุดความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มจากการขายสินค้าจะเกิดขึ้นเมื่อมีการส่งมอบสินค้า เว้นแต่กรณีที่ได้มีการกระทำดังต่อไปนี้เกิดขึ้นก่อนส่งมอบสินค้าก็ให้ถือว่าความรับผิดเกิดขึ้นเมื่อได้มีการกระทำนั้น ๆ ด้วย

(ก) โอนกรรมสิทธิ์สินค้า

(ข) ได้รับชำระราคาสินค้า หรือ

(ค) ได้ออกใบกำกับภาษี

ทั้งนี้ โดยให้ความรับผิดเกิดขึ้นตามส่วนของการกระทำนั้น ๆ แล้วแต่กรณี ดังนั้นหากจุดความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้น หน้าที่ของผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มจะต้องปฏิบัติ คือ

1. ออกใบกำกับภาษีและส่งมอบให้กับลูกค้า
2. จัดทำรายงานภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 3 วันทำการ
3. ยื่นแบบและชำระภาษีมูลค่าเพิ่ม (ถ้ามี) ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป

ดังนั้นเมื่อบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มจะต้องระมัดระวังคำว่า “ขาย” ตามมาตรา 77/1 (8) เนื่องจากการจำหน่าย จ่าย โอนสินค้าโดยไม่คิดค่าตอบแทน กฎหมายถือเป็นการขายต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ตัวอย่างกรณีดังต่อไปนี้ถือเป็นการขายต้องเสียภาษีขาย

นอกจากคำว่า “ขาย” จะหมายถึงการจำหน่าย จ่าย โอนสินค้า ไม่ว่าจะมีประโยชน์หรือค่าตอบแทนหรือไม่ ยังรวมถึงการขายโดยการให้เช่าซื้อหรือผ่อนชำระที่กรรมสิทธิ์ในสินค้ายังไม่โอนไปให้ผู้ซื้อ ถึงแม้ว่าจะไม่มีการจำหน่าย จ่าย โอน ก็ตาม การขายสินค้าตามสัญญาให้เช่าซื้อหรือสัญญาซื้อขายผ่อนชำระที่กรรมสิทธิ์ในสินค้ายังไม่โอนไปยังผู้ซื้อเมื่อได้ส่งมอบ ให้ความรับผิดเกิดขึ้นเมื่อถึงกำหนดชำระราคาตามงวดที่ถึงกำหนดชำระราคาแต่ละงวด เว้นแต่กรณีที่ได้มีการกระทำดังต่อไปนี้เกิดขึ้นก่อนถึงกำหนดชำระราคาแต่ละงวด ก็ให้ถือว่าความรับผิดเกิดขึ้นเมื่อได้มีการกระทำนั้น ๆ ด้วย

                             (ก) ได้รับชำระราคาสินค้า หรือ

                             (ข) ได้ออกใบกำกับภาษี

ทั้งนี้ โดยให้ความรับผิดเกิดขึ้นตามส่วนของการกระทำนั้น ๆ แล้วแต่กรณี

ซึ่งความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มของผู้ให้เช่าซื้อเกิดขึ้นเมื่อถึงกำหนดชำระราคาตามงวดที่ถึงกำหนดชำระในแต่ละงวด ซึ่งผู้ให้เช่าซื้อต้องออกใบกำกับภาษีให้แก่ผู้เช่าซื้อทุกครั้งเมื่อถึงกำหนดชำระราคาตามงวดที่ถึงกำหนดชำระในแต่ละงวด

คำว่า “ขาย” ยังรวมถึงการส่งมอบสินค้าให้กับตัวแทนเพื่อขาย จุดความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อมีการขายสินค้าโดยมีการตั้งตัวแทนเพื่อขายและได้ส่งมอบสินค้าให้ตัวแทนแล้ว ทั้งนี้ เฉพาะสัญญาการตั้งตัวแทนเพื่อขายตามประเภทของสินค้าและเป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่อธิบดีกำหนดโดยอนุมัติรัฐมนตรี ให้ความรับผิดทั้งหมดเกิดขึ้นเมื่อตัวแทนได้ส่งมอบสินค้าให้ผู้ซื้อ เว้นแต่กรณีที่ได้มีการกระทำดังต่อไปนี้เกิดขึ้นก่อนการส่งมอบสินค้าให้ผู้ซื้อ ก็ให้ถือว่าความรับผิดเกิดขึ้นเมื่อได้มีการกระทำนั้น ๆ ด้วย

1) ตัวแทนได้โอนกรรมสิทธิ์สินค้าให้ผู้ซื้อ

2) ตัวแทนได้รับชำระราคาสินค้า

3) ตัวแทนได้ออกใบกำกับภาษี หรือ

4) ได้มีการนำสินค้าไปใช้ไม่ว่าโดยตัวแทนหรือบุคคลอื่น

ทั้งนี้ โดยให้ความรับผิดเกิดขึ้นตามส่วนของการกระทำนั้น ๆ แล้วแต่กรณี 

ข้อสังเกต

การขายสินค้าโดยส่งมอบสินค้าให้ตัวแทนเพื่อขายในกรณีไม่ได้ทำสัญญาแต่งตั้งตัวแทนเป็นลายลักษณ์อักษร จุดความรับผิดในการเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเกิดขึ้นเมื่อมีการส่งมอบสินค้าให้กับตัวแทน

การขายสินค้าในราชอาณาจักรและส่งมอบสินค้าในราชอาณาจักร ผู้ประกอบการจะต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตรา 7% แต่หากการขายสินค้าในราชอาณาจักรและส่งมอบสินค้าที่ปลายทางนอกราชอาณาจักร ผู้ประกอบการจะเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตรา 0%