ข้อตกลงสิ้นสุดสัญญาจ้างและสละสิทธิเรียกร้อง ทำได้หรือไม่? (Mutual Termination of Employment & Waiver Agreement)

สัญญาจ้างแรงงาน เกิดขึ้นจากความตกลงโดยสมัครใจของนายจ้างกับลูกจ้าง สัญญาดังกล่าวอาจมีผลระงับสิ้นไปโดยการแสดงเจตนาของนายจ้าง-ลูกจ้างซึ่งเป็นคู่สัญญาได้เช่นกัน ซึ่งอาจเกิดได้ 3 กรณี กรณีแรก ลูกจ้างเป็นฝ่ายบอกเลิกสัญญา เรียกว่า “ลาออก” กรณีที่สอง หากนายจ้างเป็นฝ่ายบอกเลิกสัญญา จะเรียกว่า “เลิกจ้าง” กรณีที่สาม นอกจากการแสดงเจตนาลาออกและเลิกจ้างแล้ว สัญญาจ้างแรงานยังอาจสิ้นสุดลงด้วยการที่นายจ้างและลูกจ้างตกลงโดยสมัครใจให้สัญญาจ้างแรงงานระงับสิ้นไปได้อีกด้วย ซึ่งเรียกกรณีนี้ว่า “การตกลงเลิกสัญญาจ้าง” (Mutual Separation หรือ Mutual Termination)

การสิ้นสุดสัญญาจ้าง

ลูกจ้างที่ทำงาน และนายจ้างที่จ่ายค่าจ้างตอบแทนการทำงานตามสัญญาจ้างมาระยะเวลาหนึ่ง อาจมีความประสงค์ให้สัญญาจ้างแรงงานระงับสิ้นลง สาเหตุดังกล่าวอาจเกิดจากฝ่ายลูกจ้าง เช่น ลูกจ้างมีผลงานไม่ดี ต่ำกว่าเกณฑ์ มีปัญหากับเพื่อนร่วมงาน มีปัญหาด้านครอบครัว ด้านสุขภาพ กระทำผิดวินัย ฯลฯ ทำให้ลูกจ้างไม่ต้องการทำงาน หรือนายจ้างไม่ต้องการจ้างลูกจ้างทำงานอีกต่อไป อาจเกิดจากฝ่ายนายจ้าง เช่น นายจ้างจำเป็นต้องยุบหน่วยงาน ควบรวมกิจการ เปลี่ยนแปลงการทำธุรกิจ นำเครื่องจักร เทคโนโลยีมาใช้ปรับปรุงการผลิตและการบริการ หรือเกิดภาวะคนล้นงาน ฯลฯ นายจ้างไม่ต้องการจ้างงานลูกจ้างอีกต่อไป หรืออาจเกิดจากปัจจัยภายนอกที่อยู่เหนือการควบคุมของนายจ้างและลูกจ้าง เช่น เกิดสภาวะวิกฤตเศรษฐกิจถดถอย ภาวะสงคราม วิกฤตสาธารณสุข การแพร่ระบาดของเชื้อโรคร้ายแรง ฯลฯ ทำให้นายจ้างและลูกจ้างบางจำนวนต้องสิ้นสุดสัญญาจ้างลง

หากเลือกที่จะใช้วิธี “ลาออก” ลูกจ้างจะเสียสิทธิ ไม่ได้เงินตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน เช่น ไม่ได้รับค่าชดเชย สินจ้าง (ค่าจ้าง) แทนการบอกกล่าวล่วงหน้า ค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีตามส่วนปีสุดท้ายที่ไม่ได้หยุด ฯลฯ เหตุผลที่ลูกจ้างเป็นฝ่ายบอกเลิกสัญญา กฎหมายแรงงานจึงไม่ได้ให้คุ้มครอง หากเลือกใช้วิธี “เลิกจ้าง” ลูกจ้าง นายจ้างมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามกฎหมายแรงงาน เช่น ต้องบอกกล่าวล่วงหน้าก่อนเลิกจ้าง หรือจ่ายสินจ้าง (ค่าจ้าง) แทนการบอกกล่าวล่วงหน้า จ่ายค่าชดเชย ซึ่งหลายครั้งที่นายจ้างอยู่ในภาวะเศรษฐกิจไม่ดี ไม่สามารถจ่ายเงินตามกฎหมายให้ครบถ้วน อีกทั้งเมื่อเลิกจ้างไปแล้ว ลูกจ้างอาจฟ้องร้องนายจ้างในเรื่องอื่น เช่น เลิกจ้างไม่เป็นธรรม ฯลฯ ตามมาด้วย การใช้วิธี “ตกลงเลิกสัญญา” โดยการเจรจาและทำความตกลงร่วมกันระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง เป็นทางเลือกในการระงับสัญญาจ้างที่ Win/Win เพราะสร้างความพึงพอใจให้แก่คู่สัญญาจ้างทั้งสองฝ่าย ไม่ต้องมีการฟ้องร้องแก่กัน

การตกลงสิ้นสุดสัญญาจ้างและรูปแบบการทำข้อตกลง

การตกลงเลิกสัญญา ในทางปฏิบัตินายจ้างกับลูกจ้างอาจทำความตกลงใน 2 รูปแบบ ได้แก่