ปรับปรุงโครงสร้างบริษัท หรือปรับผังองค์กร เลิกจ้างบางส่วนได้หรือไม่

เมื่อช่วงปลายปีที่ผ่านมา เป็นช่วงประเมินผลประกอบการของหลายบริษัท โดยบางบริษัทมีผลประกอบการธุรกิจไม่ดีเหมือนเดิม ยอดคำสั่งซื้อลดลง ทำให้การผลิตไม่คุ้มต้นทุนอีกต่อไป หรือผลกำไรลดลง จึงเลือกใช้วิธีการเลิกจ้างพนักงานบางส่วนเพื่อเป็นการลดค่าใช้จ่ายหรือต้นทุน โดยอาศัยเหตุว่าเป็นการปรับปรุงโครงสร้างบริษัท หรือลดขนาดองค์กร หรือปรับปรุงผังองค์กรแล้วจ่ายค่าชดเชย ค่าสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า และค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปีให้แก่ลูกจ้าง หรือที่เรียกว่า เป็นการจ้างออก แม้จะได้ดำเนินการดังกล่าวแล้วก็ตาม แต่รู้หรือไม่ว่า การเลิกจ้างดังกล่าวอาจเป็นการเลิกจ้างไม่เป็นธรรมอยู่ เนื่องจากส่วนใหญ่การเลิกจ้างด้วยเหตุต่างๆ ตามที่กล่าวข้างต้น ไม่ได้เกิดจากการที่ลูกจ้างกระทำผิด อาจเป็นการทำไปเพื่อประโยชน์ของนายจ้างแต่เพียงฝ่ายเดียว ทำให้มีลูกจ้างหลายรายยื่นฟ้องต่อศาลแรงงานที่อยู่ในอำนาจพิจารณาตามกฎหมาย เพื่อให้นายจ้างรับผิดชอบชดใช้ค่าเสียหาย แต่ในเรื่องนี้ กฎหมายแรงงานไม่ได้บัญญัติหลักเกณฑ์ไว้ชัดเจนว่า การเลิกจ้างด้วยเหตุดังกล่าวจะต้องดำเนินการอย่างไรถึงจะถูกต้องตามกฎหมายที่จะกล่าวได้ว่า เป็นการเลิกจ้างที่เป็นธรรม

ตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน พ.ศ. 2522 มาตรา 49 ก็บัญญัติไว้แต่เพียงว่า “การพิจารณาคดีกรณีนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้าง ถ้าศาลแรงงานเห็นว่าการเลิกจ้างผู้นั้นไม่เป็นธรรมต่อลูกจ้าง ศาลแรงงานอาจสั่งให้นายจ้างรับลูกจ้างผู้นั้นเข้าทำงานต่อไปในอัตราค่าจ้างที่ได้รับในขณะที่เลิกจ้าง ถ้าศาลแรงงานเห็นว่าลูกจ้างกับนายจ้างไม่อาจทำงานร่วมกันต่อไปได้ ให้ศาลแรงงานกำหนดจำนวนค่าเสียหายให้นายจ้างชดใช้แทน โดยคำนึงถึงอายุลูกจ้าง ระยะเวลาการทำงานของลูกจ้าง ความเดือดร้อนของลูกจ้างเมื่อถูกเลิกจ้าง มูลเหตุแห่งการเลิกจ้าง และเงินค่าชดเชยที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับ ประกอบการพิจารณา”

ศาลแรงงานจะพิจารณาอย่างไร ในเมื่อไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายกำหนดหลักเกณฑ์ของการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรมไว้ กรณีเช่นนี้ จึงต้องอาศัยแนวบรรทัดฐานของคำพิพากษาศาลฎีกามาพิเคราะห์ โดยแนวคำพิพากษาศาลฎีกาจะให้เหตุผลไว้ว่า กรณีจะเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรมหรือไม่ ต้องพิจารณาถึงเหตุแห่งการเลิกจ้างเป็นสำคัญว่า มีเหตุอันจำเป็นหรือสมควรเพียงพอที่จะเลิกจ้างได้หรือไม่ นอกจากนายจ้างจะต้องมีเหตุแห่งการเลิกจ้าง และเหตุนั้นสมควรเพียงพอแล้ว ศาลแรงงานยัง