ฎีกาตัดสิน คำนวณเงินบำนาญชราภาพ ม.39 ต้องยึดฐานค่าจ้าง ม.33? ข้อเท็จจริงที่ผู้ประกันตนต้องรู้

ช่วงนี้สื่อต่างๆ ทั้งหนังสือพิมพ์ ข่าวออนไลน์ หรือสื่อโซเชียล (Social Media) ต่างๆ ลงข่าวคำตัดสินของศาลฎีกาตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3307/2567 เกี่ยวกับการคำนวณเงินบำนาญของผู้ประกันตนมาตรา 39 ที่สิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน โดยให้คำนวณจากฐานค่าจ้างของผู้ประกันตนมาตรา 33 มิใช่จากฐานค่าจ้างการเป็นผู้ประกันตนมาตรา 39 หลายคนเห็นด้วยกับคำพิพากษาดังกล่าว เพราะหากคำนวณจากฐานค่าจ้างการเป็นผู้ประกันตนมาตรา 39 จะได้รับเงินบำนาญน้อย (มาก) กว่าการคำนวณจากฐานค่าจ้างมาตรา 33 ทำให้ผู้ประกันตนที่จ่ายเงินสมทบหลายงวดได้รับความเสียหายและไม่เป็นธรรม

ข้อเท็จจริงของเรื่องนี้เป็นอย่างไร? คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3307/2567 ได้อ้างถึงคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3616/2564 ว่ามีความแตกต่างกัน ผู้เขียนจึงขออธิบายสาระสำคัญเพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องเข้าใจตรงกัน โดยเฉพาะผู้ประกันตนที่มีสิทธิได้รับเงินบำนาญ จะได้ใช้สิทธิขอรับเงินบำนาญจากกองทุนประกันสังคมได้อย่างถูกต้องและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อไป

หลักการสำคัญในการขอรับเงินบำนาญตามกฎหมายประกันสังคม ปรากฏในหมวด 7 ประโยชน์ทดแทนในกรณีชราภาพ ของพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 แก้ไขเพิ่มเติมโดย (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2542 และ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2558 กำหนดว่า ผู้ประกันตนที่มีสิทธิได้รับเงินบำนาญชราภาพ จะต้องอยู่ในเงื่อนไขสำคัญดังต่อไปนี้

(1) อายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ และ

(2) ความเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 หรือมาตรา 39 สิ้นสุดลง (มาตรา 38 หรือมาตรา 41) เช่น ลาออก เกษียณอายุ เป็นต้น และจะมีสิทธิได้รับเงินบำนาญตั้งแต่เดือนถัดจากเดือนที่ความเป็นผู้ประกันตนสิ้นสุดลง (ม.77 ทวิ) และ

(3) ส่งเงินสมทบเข้ากองทุนประกันสังคมมาแล้วครบ 180 เดือนหรือมากกว่า (นับตั้งแต่เดือนธันวาคม 2541) แต่ถ้าต่ำกว่า 180 เดือน ให้มีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จ และ

(4) ต้องยื่นคำขอรับเงินภายใน 2 ปี นับแต่วันที่มีสิทธิ ซึ่งเงื่อนไขระยะเวลาในการขอรับเงินชราภาพนี้หากผู้มีสิทธิไม่สามารถยื่นขอรับเงินบำนาญได้ทันภายใน 2 ปี มาตรา 56 วรรคสอง ของกฎหมายประกันสังคม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2558 กำหนดไว้ว่า ให้ผู้มีสิทธิแสดงเหตุผลความจำเป็นที่ไม่อาจยื่นคำขอได้ทันภายใน 2 ปี ดังนั้น ระยะเวลาในการยื่นคำขอ จึงไม่ใช่เงื่อนไขที่จะตัดสิทธิไม่ให้รับเงินบำนาญ หรือเงินบำเหน็จ หรือประโยชน์ทดแทนอื่นๆ หากผู้มีสิทธิสามารถแสดงเหตุผลความจำเป็นได้ 

อย่างไรก็ตาม