ท่าทีของนานาประเทศ และมุมมองของภาคเอกชน ต่อการพิจารณาสถานประกอบการถาวร กรณีลูกจ้างหรือบุคลากรทำงานจากบ้านในต่างประเทศ

ในฉบับที่แล้วผู้เขียนได้หยิบยกคำอธิบายของต้นร่างสัญญาว่าด้วยการเว้นการเก็บภาษีซ้อนขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD Model Tax Convention : OECD Model) ที่ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมในส่วนของการอธิบายการพิจารณาสถานประกอบการถาวร กรณีลูกจ้างหรือบุคลากรทำงานจากบ้านในต่างประเทศ (Cross-border Remote Work) มาเล่าสู่กันฟังไปแล้ว

คำถามที่สำคัญต่อมาคือ แล้วประเทศต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นประเทศที่เป็นสมาชิกของ OECD หรือไม่ เห็นด้วยกับคำอธิบายดังกล่าวหรือไม่

นอกเหนือจากการพูดคุยกันอย่างไม่เป็นทางการถึงข้อจำกัดและความเห็นต่างต่อคำอธิบายดังกล่าวแล้ว หลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรที่สามารถอ้างอิงถึงท่าทีของประเทศต่าง ๆ ต่อคำอธิบายที่ถูกเพิ่มเติมขึ้นมานั้นอาจพบเจอได้ในส่วนของ

•       “ข้อสงวน” (Reservation)

•       “ข้อสังเกต” (Observation) และ

•   “ท่าทีของประเทศที่ไม่ใช่สมาชิก OECD ต่อ OECD Model Tax Convention” (Non-OECD economies’ Positions on the OECD Model Tax Convention)

โดยในฉบับนี้ผู้เขียนจะได้กล่าวถึง

1. วัตถุประสงค์และความสำคัญของ “ข้อสงวน” “ข้อสังเกต” และ “ท่าทีของประเทศที่ไม่ใช่สมาชิก OECD ต่อ OECD Model Tax Convention”

2. จุดยืนของประเทศต่าง ๆ ที่มีต่อคำอธิบายที่ได้มีการเพิ่มเติมขึ้นมานี้

3. ความเห็นของภาคเอกชนต่อคำอธิบายดังกล่าว

วัตถุประสงค์และความสำคัญของ “ข้อสงวน” (Reservation) “ข้อสังเกต” (Observation) และ “ท่าทีของประเทศที่ไม่ใช่สมาชิก OECD ต่อ OECD Model Tax Convention” (Non-OECD economies’ Positions on the OECD Model Tax Convention)

1. ข้อสงวน (Reservation)

ในส่วนของ “ข้อสงวน” ที่ปรากฏอยู่ใน OECD Model Tax Convention นั้น ถือได้ว่าเป็นการประกาศท่าทีของประเทศสมาชิก OECD ที่มีต่อข้อบทนั้น ๆ ว่า ประเทศของตนไม่ได้มีเจตนาที่จะปรับใช้ข้อบทดังกล่าว ซึ่งข้อสงวนนี้สามารถพบเจอได้ในตอนท้ายของคำอธิบาย OECD Model Tax Convention ในส่วนของข้อบทนั้น ๆ ตัวอย่างเช่น ข้อบทว่าด้วยสถานประกอบการถาวร ประเภทโครงการ (Project Permanent Establishment) นั้น ใน OECD Model Tax Convention จะได้กำหนดเงื่อนไขด้านระยะเวลาไว้ว่าจะต้องไม่น้อยกว่า 12 เดือน

อย่างไรก็ดี ประเทศสมาชิก OECD หลายประเทศ (ออสเตรเลีย ชิลี กรีซ เกาหลีใต้ นิวซีแลนด์ โปรตุเกส และตุรกี) ต่างก็ได้สงวนไว้ว่า ประเทศของตนจะใช้เงื่อนไขด้านระยะเวลานั้นอยู่ที่ 6 เดือน เป็นต้น

2. ข้อสังเกต (Observation)

ในส่วนของ “ข้อสังเกต” ที่ปรากฏอยู่ใน OECD Model Tax Convention นั้น เป็นท่าทีของประเทศสมาชิก OECD ที่มีต่อคำอธิบายของข้อบทต่าง ๆ ใน OECD Model Tax Convention ซึ่งประเทศสมาชิกเหล่านั้นอาจเลือกใช้ถ้อยคำของข้อบทที่กำหนดไว้ แต่จะตีความในแนวทางที่แตกต่างกัน

3. ท่าทีของประเทศที่ไม่ใช่สมาชิก OECD ต่อ OECD Model Tax Convention (Non-OECD economies’ Positions on the OECD Model Tax Convention)

นอกเหนือจากข้อสงวนและข้อสังเกตแล้ว OECD Model Tax Convention ยังได้แสดงถึงท่าทีของประเทศอื่นที่ไม่ใช่ประเทศสมาชิก OECD แต่ได้แสดงท่าทีไว้เช่นเดียวกัน

สำหรับประเทศไทยก็ได้มีการแสดงท่าทีไว้ในบางประเด็น ดังตัวอย่างเช่น ประเทศไทยได้แสดงท่าทีต่อระยะเวลาที่ใช้ในการพิจารณาสถานประกอบการถาวร ประเภทโครงการ (Project Permanent Establishment) ไว้ว่าเป็น 6 เดือน หรือในการพิจารณาสถานประกอบการถาวร ประเภทการให้บริการ (Service Permanent Establishment) ซึ่งไม่ได้มีการกำหนดไว้ในข้อบทที่ 5 ของ OECD Model Tax Convention ประเทศไทยก็ได้แสดงท่าทีไว้ว่า ในการจัดทำอนุสัญญาภาษีซ้อนของประเทศไทยจะได้มีการเพิ่มเติมเงื่อนไขการพิจารณาสำหรับสถานประกอบการถาวรรูปแบบการให้บริการไว้ด้วย เป็นต้น

4. สรุปความแตกต่าง

ความแตกต่างระหว่าง “ข้อสงวน” “ข้อสังเกต” และ “ท่าทีของประเทศที่ไม่ใช่สมาชิก OECD ต่อ OECD Model Tax Convention” สรุปได้ดังนี้