“ลูกจ้าง” คือ ผู้ทรงสิทธิและเสียงโดยแท้ ในกองทุนประกันสังคม และกองทุนเงินทดแทน

ผู้ทรงสิทธิ คือ บุคคลที่กฎหมายรับรองให้เป็นเจ้าของสิทธิประโยชน์ตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย หรือผู้มีอำนาจเหนือกว่านายจ้างหรือเจ้าหน้าที่ซึ่งต้องปฏิบัติหน้าที่ หรือบังคับใช้กฎหมายให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ 

ลูกจ้างหรือผู้ประกันตน มีสิทธิเหนือกว่าอย่างไร?

ประการแรก สิทธิที่จะได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกันตนในระบบประกันสังคม ตามกฎหมายประกันสังคม และขึ้นทะเบียนเป็นลูกจ้างที่อยู่ในการคุ้มครองของกองทุนเงินทดแทน ตามกฎหมายเงินทดแทน โดยกฎหมายประกันสังคมและกฎหมายเงินทดแทน กำหนดไว้ทำนองเดียวกันว่า นายจ้างที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป ต้องขึ้นทะเบียนกองทุนประกันสังคม และกองทุนเงินทดแทน ภายใน 30 วัน นับตั้งแต่มีลูกจ้าง สำหรับกองทุนประกันสังคม กำหนดคุณสมบัติของลูกจ้างที่จะเป็นผู้ประกันตนได้ ต้องอายุตั้งแต่ 15 ปี แต่ไม่เกิน 60 ปี หรืออายุกว่า 60 ปี แต่ยังคงเป็นลูกจ้างของนายจ้างเดิมอยู่ต่อไป ส่วนกองทุนเงินทดแทน กฎหมายเงินทดแทนมีวัตถุประสงค์ที่จะคุ้มครองลูกจ้างทุกคน ถึงแม้กฎหมายจะไม่ได้กำหนดอายุของลูกจ้างไว้ แต่นายจ้างต้องปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานที่ “ห้ามมิให้นายจ้าง จ้างเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี เป็นลูกจ้าง” ด้วย แต่ถ้านายจ้างฝ่าฝืนกฎหมาย โดยตกลงจ้างลูกจ้างอายุต่ำกว่า 15 ปี และประสบอันตรายเนื่องจากการทำงาน นายจ้างยังต้องรับผิดตามกฎหมายเงินทดแทน

ประการที่สอง แม้ว่านายจ้างจะไม่ได้ขึ้นทะเบียนตามเวลาที่กฎหมายกำหนด หรือไม่ได้จ่ายเงินสมทบ หรือนำส่งเงินสมทบเข้ากองทุนประกันสังคม และกองทุนเงินทดแทน ลูกจ้าง/ผู้ประกันตนยังคงมีสิทธิที่จะได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย

โดยกองทุนเงินทดแทน ลูกจ้างเริ่มต้นได้รับความคุ้มครองตั้งแต่วินาทีแรกที่เป็นลูกจ้าง แม้ว่าลูกจ้างจะอยู่ระหว่างทดลองงาน หรือลูกจ้างชั่วคราวก็ตาม เช่น ลูกจ้างประสบอันตรายจากการทำงานในวันแรกที่เข้าทำงานให้กับนายจ้าง นายจ้างมีหน้าที่จัดให้ลูกจ้างได้รับการรักษาพยาบาล “ทันทีและตามความเหมาะสม” และแจ้งการประสบอันตรายของลูกจ้างต่อสำนักงานประกันสังคมภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ลูกจ้างประสบอันตรายนั้น และกองทุนเงินทดแทนจะรับผิดชอบค่ารักษาพยาบาล แต่ถ้าหากนายจ้างสำรองจ่ายไปก่อน นายจ้างสามารถเบิกคืนจากกองทุนเงินทดแทนได้ หรือกรณีที่ลูกจ้างถึงแก่ความตาย นายจ้างต้องจัดการศพของลูกจ้างตามประเพณีทางศาสนาของลูกจ้างให้เหมาะสมตามฐานานุรูปของลูกจ้าง และลูกจ้างหรือทายาทของลูกจ้าง (กรณีลูกจ้างตาย) มีสิทธิได้รับค่าทำศพและเงินทดแทนตามจำนวนที่กฎหมายกำหนด

กองทุนประกันสังคม ตามกฎหมายประกันสังคม ผู้ประกันตนจะต้องจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนประกันสังคมจนครบตามเวลาที่กฎหมายกำหนด จึงจะเกิดสิทธิคุ้มครองในกรณีต่างๆ เช่น