HR Society Magazine

สวัสดีครับผู้อ่านที่รักทุกท่าน เข้าสู่เดือนเมษายนเดือนที่ 4 ของปี 2569 เป็นช่วงเวลาแห่งความร้อนระอุและเริ่มต้นฤดูร้อนอย่างเป็นทางการ รวมถึงเข้าสู่เทศกาลสงกรานต์หรือวันปีใหม่ไทยในวันที่ 13-15 เมษายน ซึ่งเป็นวันหยุดยาวที่จะต้องสรงน้ำพระเพื่อความเป็นสิริมงคล รดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ และการเล่นน้ำคลายร้อน พร้อมเฉลิมฉลองกันอย่างสนุกสนาน ส่วนบทความฉบับนี้ ผู้เขียนขอให้ความรู้เกี่ยวกับ คร.11 ว่าคืออะไร สำคัญอย่างไร และนายจ้างต้องยื่นอย่างไรให้ถูกกฎหมาย

สัญญาจ้างแรงงาน เป็นสัญญาต่างตอบแทนเมื่อลูกจ้างทำงาน นายจ้างมีหน้าที่จ่ายค่าตอบแทนการทำงานให้แก่ลูกจ้างตามหลัก Pay for work หากลูกจ้างไม่ได้ทำงานให้แก่นายจ้าง นายจ้างไม่มีหน้าที่จ่ายค่าตอบแทนให้แก่ลูกจ้าง ที่เรียกกันติดปากว่า No Work No Pay อย่างไรก็ดี ในบางกรณีแม้ลูกจ้างไม่ได้ทำงาน นายจ้างก็มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าตอบแทนให้แก่ลูกจ้าง ที่เรียกกันว่า หลัก No Work But Pay ซึ่งอาจเกิดขึ้นโดยผลแห่งกฎหมายบัญญัติ เช่น ค่าจ้างในวันหยุด ค่าจ้างในวันลา เงินที่ต้องจ่ายในระหว่างหยุดกิจการชั่วคราว เงินต้องจ่ายระหว่างพักงานเพื่อสอบสวนความผิด ฯลฯ แม้ลูกจ้างไม่ได้ทำงานให้แก่นายจ้าง นายจ้างยังมีหน้าที่ตามที่บัญญัติไว้ใน พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 นายจ้างยังมีหน้าที่จ่ายค่าตอบแทนให้แก่ลูกจ้าง

ฉบับที่แล้วเดือนมีนาคม 2569 อาจารย์กฤษฎ์ได้อธิบายเกี่ยวกับกฎหมายแรงงาน “ห้ามหักเงิน 4 อย่าง” เป็นตอนที่ 1 ในฉบับเดือนเมษายนนี้ก็มาต่อกันให้จบในตอนที่ 2 ซึ่งอย่างที่เห็นกันมากมายว่านายจ้างมักนิยมหักเงิน 4 อย่างของลูกจ้าง โดยเข้าใจผิดไปเองว่าคงจะทำได้ แต่ก็มีปัญหาและสร้างภาระให้กับนายจ้างในภายหลังกันพอสมควร ดังนั้น แนะนำว่าให้อ่านเนื้อหาในตอนที่ 1 ก่อน แล้วค่อยอ่านต่อตอนจบในฉบับนี้…

ผู้ทรงสิทธิ คือ บุคคลที่กฎหมายรับรองให้เป็นเจ้าของสิทธิประโยชน์ตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย หรือผู้มีอำนาจเหนือกว่านายจ้างหรือเจ้าหน้าที่ซึ่งต้องปฏิบัติหน้าที่ หรือบังคับใช้กฎหมายให้เป็นไปตามเจตนารมณ์

“หลายองค์กรภาคภูมิใจว่า ตนมี “Open Door Policy” แต่ประตูที่เปิดกว้าง จะมีความหมายเพียงใด หากพนักงานก้าวเข้าไปเพื่อกล่าวเฉพาะสิ่งที่ผู้บังคับบัญชาอยากได้ยินเท่านั้น”

และแล้ววันเวลาก็ย่างเข้าสู่ “ไตรมาสแรกของปีนักษัตรมะเมีย” ซึ่งก็คือเมษายน เดือนที่ 4 ของปีการทำงานแล้ว และคนที่เป็นหัวหน้างาน หัวหน้าคน ก็ต้อง “ขับเคลื่อนม้ากุมบังเหียน” ในการขับเคลื่อนภารกิจงาน ขจัดปัญหาคนกันต่อไป! โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับ “18 ประเภทคนที่เป็นปัญหาในที่ทำงาน (18 So Bad People in the office)” ประกอบด้วย

องค์กรในวันนี้ มี “ข้อมูล” มากกว่าที่เคยเป็นมา มี Dashboard แบบ Real-time, มีการรายงานผลการดำเนินงานรายวัน, มีตัวชี้วัดที่ละเอียดจนแทบมองเห็นทุกการเคลื่อนไหวของธุรกิจ แต่คำถามที่น่าคิด คือ ทำไมองค์กรจำนวนไม่น้อยยังคงตัดสินใจพลาดซ้ำแล้วซ้ำเล่า!

ในคราวที่ได้รับเชิญให้เป็นวิทยากรในหลักสูตร การพัฒนาภาวะผู้นำระดับหัวหน้างานหรือผู้จัดการ หรือหลักสูตร People Management ให้กับหน่วยงานภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือภาคเอกชน หนึ่งในประเด็นที่ผมมักพูดคุยเสมอ คือ ความท้าทายในการบริหารจัดการคนทำงานในโลกการทำงานยุคใหม่ ที่มีความเปลี่ยนแปลงของทัศนะในการทำงานของคนรุ่นใหม่ และการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีสารสนเทศ โดยเฉพาะ AI ที่เข้ามามีบทบาทในการทำงานอย่างมาก ส่งผลให้การบริหารจัดการของหัวหน้างานและผู้จัดการทั้งหลายยากเพียงใด และที่สำคัญผมมักจะถามทิ้งท้ายว่า เราจะพัฒนาบุคลากรของเราอย่างไรให้สามารถ Support องค์กร ก้าวข้ามความท้าทายที่ไม่รู้ว่าเบาบางลงเมื่อใด และน่าสนใจว่าหัวหน้างานและผู้จัดการทั้งหลายต่างเข้าใจและตระหนักถึงบทบาทหน้าที่ตนเองในฐานะที่เป็น “นาย” ที่นอกจากจะต้องพยายามร่วมกับ HRM สรรหาว่าจ้างและคัดเลือก “คนที่ใช่” เข้ามาร่วมงานแล้ว ยังต้องจับมือใกล้ชิดกับ HRD ทำการพัฒนาทักษะ (Skills) ของลูกน้องเขา ให้มีความสามารถเพียงพอกับการทำงานให้บรรลุเป้าหมายของตำแหน่งงาน หน่วยงาน และองค์กรในภาพรวม

สวัสดีครับทุกท่าน บทความตอนที่แล้วได้เรียนรู้เรื่องราวศิลปะของการปรับกฎระเบียบให้ทันต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง ในบทความฉบับนี้มาเรียนรู้เรื่องราวเกี่ยวกับการเปิดใจรับฟังเสียงของพนักงาน Voice of Employee (VoE) กันครับ

โดยภาพรวม คนบางคนพอมีเงินก็ใช้เงินอย่างสุรุ่ยสุร่าย ใช้ชีวิตอย่างฟุ้งเฟ้อ ไร้ทิศทาง พอมีอำนาจก็ใช้อำนาจเพื่อประโยชน์ของตนและพวกพ้อง โดยสนใจความทุกข์ร้อนของผู้อื่นหรือชาวบ้านตาดำๆ ตรงกันข้าม คนบางคนช่างน่าชื่นชม พอมีเงินก็อุปถัมภ์พ่อแม่และญาติพี่น้อง พอมีอำนาจก็ช่วยเหลือผู้คน ทุ่มเทตนเพื่อสังคม สร้างประโยชน์แก่ประเทศชาติ และกลายเป็นวีรชนหรือรัฐบุรุษในที่สุด

การประเมินค่างาน (Job Evaluation) และการจัดระดับงาน (Job Grading) เป็นกระบวนการที่มีความสำคัญในองค์กร โดยเฉพาะองค์กรที่มีโครงสร้างและระบบการบริหารงานซับซ้อน กระบวนการเหล่านี้ช่วยสร้างความโปร่งใสและยุติธรรมในด้านการบริหารทรัพยากรบุคคล รวมถึงการกำหนดค่าตอบแทนให้เหมาะสมกับบทบาทและความรับผิดชอบในแต่ละตำแหน่งงาน

“...ลิ้นกับฟัน พบกันทีไร ก็เรื่องใหญ่ น้ำกับไฟ ถ้าไกลกัน ได้ก็ดี หมากับแมว มาเจอะกัน สู้กันทุกที ต่างไม่เคย มีวิธี จะพูดจา...”

เริ่มต้นฉบับนี้ต้องกล่าวถึงเรื่อง “คน” หรือ “พนักงาน” กันอีก เพราะ “คน” เป็นทรัพยากรอันทรงคุณค่าขององค์กร มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการขับเคลื่อน ผลักดัน พัฒนาให้องค์กรเจริญเติบโตก้าวหน้าขึ้นไป ถึงแม้จะมีเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาททำงานแทนมนุษย์ (คน) มีเครื่องมือทันสมัยที่นำมาแบ่งเบาภาระการใช้แรงงานคน ซึ่งต้องปฏิบัติงานแบบเดิมซ้ำๆ ในระบบสายการผลิต แต่ด้วยการดำเนินงานดังกล่าวยังต้องอาศัยมนุษย์ (คน) สั่งการ ควบคุมเครื่องจักร ซึ่งช่วยลดแรงงานหน้างานลงได้จำนวนหนึ่ง ทั้งยังลดความเสี่ยงจากการบาดเจ็บในการปฏิบัติงานลง

ในโลกการทำงานยุคใหม่ “ความไว้วางใจ” ได้กลายเป็นทรัพยากรเชิงกลยุทธ์ที่สำคัญที่สุดขององค์กร บทบาทของ HR จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการบริหารทรัพยากรบุคคลอีกต่อไป แต่กำลังยกระดับขึ้นสู่การเป็น Chief Trust Officer ผู้ดูแลเสถียรภาพทางใจและความเชื่อมั่นของพนักงานทั้งองค์กร

ผู้เขียนได้ทราบข่าวการประกาศแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) ซึ่งมีการแก้ไขใหม่เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2568 ซึ่งได้กล่าวถึงหน่วยงานที่มีผลบังคับทางกฎหมายฉบับนี้เพิ่มเติมจากกฎหมายฉบับเดิม ตลอดจนสิทธิการจ่ายค่าตอบแทนการทำงาน และสิทธิได้รับค่าตอบแทนในวันหยุดประจำสัปดาห์ วันหยุดตามประเพณี วันหยุดพักผ่อนประจำปี วันลาป่วย วันลาคลอด วันและเวลาทำงาน เวลาพักตามสิทธิที่กฎหมายกำหนดไว้ ผู้เขียนเห็นว่าจะเป็นประโยชน์กับท่านผู้อ่านเป็นอย่างมาก หากได้นำรายละเอียดของกฎหมายที่มีการแก้ไขใหม่ดังกล่าว มาเล่าสู่กันฟัง