ความรู้พื้นฐานด้านบัญชี ภาษี กฎหมาย สำหรับเจ้าของธุรกิจ (ตอนที่ 16)

จากที่ได้เสนอเนื้อหาภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีธุรกิจเฉพาะในตอนที่ผ่านมา ยังมีประเด็นน่าสนใจที่เจ้าของธุรกิจควรพิจารณาด้วยความระมัดระวัง กล่าวคือ หากเจ้าของธุรกิจประกอบธุรกิจในการขายสินค้าหรือการให้บริการซึ่งได้จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม มีโอกาสจะต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะหรือไม่ ทำนองเดียวกัน หากเจ้าของธุรกิจประกอบธุรกิจการขายอสังหาริมทรัพย์เป็นการค้าซึ่งได้จดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะ มีโอกาสจะต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่

กรณีตัวอย่างภาษีมูลค่าเพิ่มและภาษีธุรกิจเฉพาะ

ตัวอย่างที่ 1 : บริษัทฯ ประกอบธุรกิจขายสินค้า จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม บริษัทมีที่ดินและอาคารซึ่งเป็นกรรมสิทธิ์ของบริษัท ต่อมาบริษัทได้ขายที่ดินพร้อมอาคาร ดังนั้นบริษัทต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะหรือไม่ คำตอบ กรรมสิทธิ์ในที่ดินและอาคารหากบริษัทถือครองน้อยกว่า 5 ปี บริษัทต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ แต่หากถือครองมากกว่า 5 ปี บริษัทจะได้รับยกเว้นภาษีธุรกิจเฉพาะ โดยการนับระยะเวลาจะนับจากวันที่ได้มาจนถึงวันที่โอนกรรมสิทธิ์ (วันชนวัน)

ตัวอย่างที่ 2 : บริษัทฯ ประกอบธุรกิจขายสินค้า จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ปรากฏว่าบริษัทได้ให้กรรมการและพนักงานสามารถกู้ยืมเงินกับทางบริษัทได้ โดยคิดดอกเบี้ย 7% ต่อปี ดังนั้นดอกเบี้ยรับที่ทางบริษัทได้รับต้องนำไปเสียภาษีธุรกิจเฉพาะหรือไม่ คำตอบ กรณีบริษัทให้กรรมการกู้ยืมเงิน แนวโน้มกรมสรรพากรพิจารณาว่าเป็นการประกอบกิจการเยี่ยงธนาคารพาณิชย์ แม้จะทำเพียงครั้งเดียวหรือนาน ๆ ครั้งก็ตาม บริษัทต้องนำดอกเบี้ยที่ได้รับไปเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ส่วนกรณีบริษัทให้พนักงานกู้ยืมเงิน หากไม่มีระเบียบสวัสดิการมารองรับอย่างชัดเจน บริษัทต้องนำดอกเบี้ยที่ได้รับไปเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ ทำนองเดียวกัน หากบริษัทมีการกำหนดระเบียบสวัสดิการพนักงานโดยคิดดอกเบี้ยตามสมควร บริษัทก็จะได้รับการยกเว้น ไม่ต้องนำดอกเบี้ยที่ได้รับมาเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ

ตัวอย่างที่ 3 : บริษัทฯ ประกอบธุรกิจขายบ้านพร้อมที่ดิน จดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะ ปรากฏว่าต่อมาบริษัทมีรายได้จากการค่าบริหารส่วนกลาง ค่าที่ปรึกษาออกแบบ ค่าเช่าสังหาริมทรัพย์ รายได้ดังกล่าวต้องนำมาเสียภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่ คำตอบ หากบริษัทจดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะและมีรายได้อื่นตามที่กล่าวนั้น หากมีรายได้เกิน 1,800,000 บาทต่อปี รายได้ดังกล่าวต้องนำมาเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ประเด็นต่อมา หากบริษัทจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ปรากฏว่าบริษัทได้ให้กรรมการกู้ยืมเงินและได้รับดอกเบี้ยซึ่งบริษัทต้องนำไปเสียภาษีธุรกิจเฉพาะนั้น บริษัทไม่ต้องจดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะ เนื่องจากไม่ได้ทำเป็นปกติธุระ หากแต่เป็นการประกอบการเป็นครั้งคราว (อ้างอิง : ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีธุรกิจเฉพาะ เรื่อง การกำหนดกิจการที่ไม่ต้องจดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะ ลงวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2535 ) กรณีกลับกัน หากบริษัทจดทะเบียนภาษีธุรกิจเฉพาะ ปรากฏว่าบริษัทมีรายได้กลุ่มอื่นที่มิใช่การขายที่ดินพร้อมสิ่งปลูกสร้าง ดังนั้นหากบริษัทมีรายได้เกิน 1,800,000 บาท บริษัทต้องไปดำเนินการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม

จากตัวอย่างข้างต้น เจ้าของธุรกิจพึงต้องระมัดระวังความเชื่อมโยงของรายการทางธุรกิจที่เกิดขึ้น เพื่อพิจารณาผลที่เกี่ยวข้องกับภาษีในแต่ละประเภท และจะได้ปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง ลดความเสี่ยงบทลงโทษทางภาษีอากร

อากรแสตมป์

อากรแสตมป์ คือ ภาษีประเภทหนึ่งตามประมวลรัษฎากรที่เรียกเก็บจาก “ตราสาร”

“ตราสาร” ตามประมวลรัษฎากร หมายถึง เอกสารที่ต้องเสียอากรแสตมป์ตามที่กำหนดไว้ในบัญชีอากรแสตมป์ เช่น สัญญาเช่า สัญญากู้ยืมเงิน ใบมอบอำนาจ สัญญาจ้างทำของ ฯลฯ

ข้อสังเกต : อากรแสตมป์นั้นกรมสรรพากรไม่ได้จัดเก็บภาษีจากรายได้ แต่เก็บจากการทำธุรกรรมทางกฎหมาย ดังนั้น “อากรแสตมป์” กับ “แสตมป์ทั่วไป” จึงมีความแตกต่างกัน แม้ชื่อจะคล้ายกัน แต่จุดประสงค์และการใช้งานต่างกันโดยสิ้นเชิง

อากรแสตมป์ (Revenue Stamp)

แสตมป์ทั่วไป (Postage Stamp)

คือ ภาษีอากร ประเภทหนึ่งตามประมวลรัษฎากร
ใช้สำหรับติดบนตราสาร (เอกสารสัญญา) ตามที่กฎหมายกำหนด
เพื่อให้เอกสารนั้นสมบูรณ์และใช้เป็นพยานหลักฐานในศาลได้
หน่วยงานที่ดูแลคือ กรมสรรพากร

คือ ค่าธรรมเนียมการขนส่งล่วงหน้า
ใช้สำหรับติดบนซองจดหมายหรือพัสดุ
หน่วยงานที่ดูแลคือ บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด

ประเด็นสำคัญที่เจ้าของธุรกิจควรเข้าใจเกี่ยวกับอากรแสตมป์

1. ตราสารใดบ้างต้องเสียอากรแสตมป์ ปัจจุบันมีทั้งหมด 28 ลักษณะตราสารที่ต้องเสียค่าอากรแสตมป์ ซึ่งสามารถเข้าไปศึกษารายละเอียดได้ในประมวลรัษฎากร หมวด 6 อากรแสตมป์ >>> บัญชีอากรแสตมป์

ตัวอย่างบางส่วน : บัญชีอัตราอากรแสตมป์

ลักษณะแห่งตราสาร

ค่าอากรแสตมป์

ผู้ที่ต้องเสียอากร

ผู้ที่ต้องขีดฆ่าแสตมป์

1. เช่าที่ดิน โรงเรือน สิ่งปลูกสร้างอย่างอื่น หรือแพ

ทุกจำนวนเงิน 1,000 บาท หรือเศษของ 1,000 บาท แห่งค่าเช่าหรือเงินกินเปล่า หรือทั้ง 2 อย่างรวมกันตลอดอายุการเช่า

หมายเหตุ

(1) ถ้าสัญญาเช่ามิได้กำหนดอายุการเช่า ให้ถือว่ามีกำหนด 3 ปี

(2) ถ้าสัญญาเช่าฉบับใดครบกำหนดอายุการเช่าหรือครบกำหนด 3 ปี ตาม (1) แล้ว ผู้เช่ายังคงครองทรัพย์สินอยู่ และผู้ให้เช่ารู้ความนั้นแล้วไม่ทักท้วง ทั้งมิได้ทำสัญญาใหม่ ให้ถือว่าสัญญาเช่าเดิมนั้นได้เริ่มทำกันใหม่โดยไม่มีกำหนดอายุการเช่า และต้องเสียอากรภายใน 30 วัน นับแต่วันที่ถือว่าเริ่มทำสัญญาใหม่นั้น

ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร

เช่าทรัพย์สินใช้ในการทำนา ไร่ สวน

1 บาท

ผู้ให้เช่า

ผู้เช่า

2. ใครเป็นผู้มีหน้าที่ต้องเสียค่าอากรแสตมป์ โดยทั่วไปก็จะเป็นผู้ให้เช่า ผู้รับจ้าง ผู้รับโอน ผู้ให้กู้ (ขึ้นอยู่กับประเภทของตราสาร ศึกษารายละเอียดได้ในประมวลรัษฎากร หมวด 6 อากรแสตมป์ >>> บัญชีอากรแสตมป์)

3. วิธีการเสียค่าอากรแสตมป์ (แหล่งข้อมูล : www.rd.go.th >>> ชำระอากรแสตมป์) ปัจจุบันการขอเสียอากรแสตมป์แบ่งออกเป็น 3 รูปแบบดังนี้

รูปแบบที่ 1 : อากรแสตมป์อิเล็กทรอนิกส์ (e-Stamp Duty) เป็นการชำระอากรแสตมป์เป็นตัวเงินผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ของกรมสรรพากรแทนการปิดแสตมป์ดวง รองรับตราสารอิเล็กทรอนิกส์และตราสารกระดาษ พร้อมใบเสร็จและรหัสรับรองเพื่อใช้ยืนยันและตรวจสอบภายหลัง

รูปแบบที่ 2 : ชำระเป็นตัวเงิน ณ สำนักงานสรรพากร เป็นการชำระอากรเป็นตัวเงิน ณ สำนักงานสรรพากรพื้นที่สาขา สำหรับตราสารบางลักษณะที่กฎหมายกำหนดไว้ เช่น สัญญาเช่าที่ดิน สัญญาจ้างทำของตั้งแต่ 1,000,000 บาทขึ้นไป หรือสัญญาจ้างทำของที่มีมูลค่าตั้งแต่ 200,000 บาทขึ้นไป (โดยเฉพาะกรณีคู่สัญญาเป็นหน่วยงานรัฐ) ศึกษาได้เพิ่มเติม จากประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับอาแสตมป์ (ฉบับที่ 37) เรื่อง กำหนดวิธีการชำระอากรเป็นตัวเงินแทนการปิดแสตมป์อากร สำหรับตราสารบางลักษณะ

รูปแบบที่ 3 : อากรแสตมป์เป็นดวง (Physical Stamp Duty) การเสียอากรโดยปิดแสตมป์ทับบนเอกสาร (ตราสาร) จากการทำนิติกรรมหรือสัญญาต่าง ๆ ก่อนกระทำหรือในทันทีที่ทำตราสาร เป็นราคาไม่น้อยกว่าอากรที่ต้องเสียและได้ขีดฆ่าแสตมป์แล้ว

ปลดล็อกคลังความรู้ภาษี-บัญชีแบบมืออาชีพ