TFRS 18 กับการแก้ไขที่เป็นผลสืบเนื่องไปยังมาตรฐานฉบับอื่น ๆ นักบัญชีไม่ควรมองข้าม

มีผู้สอบถามมาว่า TFRS 18 ที่ผู้เขียนได้เขียนถึงไว้ในบทความก่อน ๆ มีการแก้ไขที่เป็นผลสืบเนื่องไปยังมาตรฐานการบัญชี TFRS ฉบับอื่นๆ หรือไม่ คำตอบคือ “มี” ครับ

บทความนี้เราจะมาทำความเข้าใจกัน สำหรับการแก้ไขส่วนใหญ่มีลักษณะเป็นการแก้ไขถ้อยคำ เช่น การปรับปรุงการอ้างอิงจาก TAS 1 เป็น TFRS 18 การแก้ไขอื่น ๆ ที่มีนัยสำคัญมากกว่าจะอธิบายไว้ในหัวข้อย่อยต่อไป กิจการต้องนำการแก้ไขที่เป็นผลสืบเนื่องเหล่านี้มาถือปฏิบัติในกรณีที่กิจการนำ TFRS 18 มาถือปฏิบัติ

TAS 7

TAS 7 ที่มีการแก้ไขที่เป็นผลสืบเนื่องจาก TFRS 18 เมื่อมีผลบังคับใช้จะกำหนดให้กิจการทุกแห่งใช้ยอดรวมย่อย “กำไรจากการดำเนินงาน” เป็นจุดเริ่มต้นในการคำนวณกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำเนินงานตามวิธีอ้อม คณะกรรมการกำหนดมาตรฐานการบัญชีระหว่างประเทศ (IASB) ได้ตัดสินใจที่จะกำหนดให้ทุกกิจการใช้จุดเริ่มต้นเดียวกันสำหรับการคำนวณกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำเนินงานวิธีอ้อมเพื่อช่วยลดความหลากหลายในทางปฏิบัติที่มีอยู่ในปัจจุบัน IASB คาดหวังว่าการใช้ยอดรวมย่อยกำไรจากการดำเนินงานเป็นจุดเริ่มต้นที่สอดคล้องกันจะทำให้งบกระแสเงินสดมีความสม่ำเสมอมากขึ้น และช่วยให้นักลงทุนสามารถวิเคราะห์และเปรียบเทียบกระแสเงินสดจากการดำเนินงานของกิจการต่าง ๆ ได้ การเปลี่ยนแปลงจุดเริ่มต้นดังกล่าวยังช่วยทำให้การแสดงกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำเนินงานง่ายขึ้น เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจะตัดรายการกระทบยอด (Reconciling Items) บางรายการที่ใช้อยู่ในปัจจุบันออก

การแก้ไขเพิ่มเติมดังกล่าวจะยกเลิกทางเลือกในการจัดประเภทกระแสเงินสดจากเงินปันผลและดอกเบี้ยในงบกระแสเงินสดด้วย การยกเลิกทางเลือกดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มความสามารถในการเปรียบเทียบระหว่างกิจการและเพื่อให้ข้อมูลที่สื่อความหมายได้ดีกว่า เนื่องจากในปัจจุบันการจัดประเภทกระแสเงินสดเหล่านี้ที่แตกต่างกัน ไม่ได้สื่อถึงข้อมูลเกี่ยวกับบทบาทของดอกเบี้ยและเงินปันผลในกิจกรรมของธุรกิจของกิจการเสมอไป มาตรฐานฉบับปรับปรุงกำหนดให้กระแสเงินสดจากเงินปันผลจ่ายจัดประเภทเป็นกระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงิน เนื่องจากเงินปันผลจ่ายถือเป็นต้นทุนของการได้มาซึ่งการจัดหาเงิน

ทุกกิจการ

มาตรฐานฉบับนี้กำหนดให้กิจการแสดงกระแสเงินสดจากเงินปันผลที่จ่ายอยู่ในกระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงิน เนื่องจากเงินปันผลที่จ่ายถือเป็นต้นทุนของการได้มาซึ่งแหล่งเงินทุน

กิจการที่ไม่ได้มีกิจกรรมของธุรกิจหลักตามที่มาตรฐานการบัญชีระบุไว้เป็นการเฉพาะ

กิจการที่ไม่ได้มีกิจกรรมของธุรกิจหลักตามที่มาตรฐานการบัญชีระบุไว้เป็นการเฉพาะเป็นการลงทุนในสินทรัพย์หรือการจัดหาเงินทุนให้กับลูกค้า ต้องจัดประเภทค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยเป็นกระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงินและจัดประเภทรายได้ดอกเบี้ยและรายได้เงินปันผลเป็นกระแสเงินสดจากกิจกรรมลงทุน

กิจการที่มีกิจกรรมของธุรกิจหลักตามที่มาตรฐานการบัญชีระบุไว้เป็นการเฉพาะ

สำหรับกิจการที่มีกิจกรรมของธุรกิจหลักตามที่มาตรฐานการบัญชีระบุไว้เป็นการเฉพาะ เป็นการลงทุนในสินทรัพย์หรือการจัดหาเงินทุนให้กับลูกค้า การจัดประเภทกระแสเงินสดจากรายได้เงินปันผล ค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยและรายได้ดอกเบี้ยจะเป็นไปตามการจัดประเภทของรายได้และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องในงบกำไรขาดทุน ซึ่งหมายความว่า กิจการจะพิจารณาวิธีการจัดประเภทรายได้เงินปันผล รายได้และค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยในงบกระแสเงินสดโดยอ้างอิงวิธีการจัดประเภทรายได้เงินปันผล ดอกเบี้ยเบี้ยรับและค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยในงบกำไรขาดทุนตาม TFRS 18

IASB ได้ตัดสินใจที่จะใช้แนวทาง “หมวดหมู่เดียว” (Single Category Approach) ในการจัดประเภทรายได้เงินปันผล ค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยและรายได้ดอกเบี้ย ดังนั้น TAS 7 ที่แก้ไขจะกำหนดให้กิจการจัดประเภทยอดรวมของกระแสเงินสดแต่ละรายการเหล่านี้อยู่ในหมวดหมู่เดียว กล่าวคือ จัดประเภทเป็นกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำเนินงาน กิจกรรมลงทุน หรือกิจกรรมจัดหาเงิน อย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งหมายความว่า ตัวอย่างเช่น กิจการที่มีกิจกรรมของธุรกิจหลักตามที่มาตรฐานการบัญชีระบุไว้เป็นการเฉพาะเป็นการลงทุนในสินทรัพย์ จะต้องจัดประเภทกระแสเงินสดจากค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยทั้งหมดเป็นกระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงินในงบกระแสเงินสดของตน หากกิจการนั้นจัดประเภทค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยทั้งหมดอยู่ในหมวดหมู่การจัดหาเงินในงบกำไรขาดทุน หลักการเดียวกันนี้ต้องนำมาถือปฏิบัติเช่นเดียวกันกับกระแสเงินสดจากรายได้ดอกเบี้ยทั้งหมดและกระแสเงินสดจากรายได้เงินปันผลทั้งหมดตามลำดับ

แนวทาง “หมวดหมู่เดียว” นี้ต้องนำมาถือปฏิบัติแม้ว่ากิจการจะจัดประเภทรายได้และค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องอยู่ในมากกว่าหนึ่งหมวดหมู่ในงบกำไรขาดทุนเมื่อมีการนำ TFRS 18 มาถือปฏิบัติ ในกรณีดังกล่าว TAS 7 ได้กำหนดทางเลือกของนโยบายการบัญชีดังนี้

ในการนำ TFRS 18 มาถือปฏิบัติ กิจการอาจต้องจัดประเภทรายได้เงินปันผล รายได้ และค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยแต่ละรายการไว้ในมากกว่าหนึ่งหมวดหมู่ในงบกำไรขาดทุน ในกรณีดังกล่าวกิจการต้องเลือกนโยบายการบัญชีเพื่อจัดประเภทกระแสเงินสดที่เกี่ยวข้องอยู่ในกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกิจกรรมใดกิจกรรมหนึ่งในงบกระแสเงินสด ตัวอย่างเช่น หากกิจการจัดประเภทค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยอยู่ในหมวดหมู่การดำเนินงานและหมวดหมู่การจัดหาเงินในงบกำไรขาดทุน กิจการจะต้องจัดประเภทค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยทั้งหมดตามนโยบายการบัญชีของตนว่าเป็นกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำเนินงานหรือกระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงินอย่างใดอย่างหนึ่ง

การนำข้อกำหนดเหล่านี้มาถือปฏิบัติและทางเลือกนโยบายการบัญชีจะส่งผลให้กิจการจัดประเภทยอดรวมของ (1) รายได้เงินปันผล (2) ค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยและ (3) รายได้ดอกเบี้ยแต่ละรายการตามลำดับอยู่ในหมวดหมู่เดียวในงบกระแสเงินสด

ยอดรวมของกระแสเงินสดแต่ละประเภท (กล่าวคือ (1) - (3) ข้างต้น) ต้องมีการพิจารณาแยกจากกัน และกระแสเงินสดทั้ง 3 ประเภท ไม่จำเป็นที่กิจการจะต้องจัดประเภทอยู่ในหมวดหมู่เดียวกันเสมอไป ตัวอย่างเช่น กิจการที่จัดประเภทค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยทั้งหมดเป็นกระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงินในงบกระแสเงินสด (ให้สอดคล้องกับการจัดประเภทในงบกำไรขาดทุน) อาจจัดประเภทยอดรวมของรายได้เงินปันผลทั้งหมดเป็นกระแสเงินสดจากกิจกรรมลงทุนในงบกระแสเงินสดของตน (เป็นไปตามข้อกำหนดหรือทางเลือกของนโยบายการบัญชีที่ได้กล่าวไว้ข้างต้น)

ตารางด้านล่างนี้ซึ่งอ้างอิงจากตารางที่ 4 ใน Effects Analysis of IFRS 18 แสดงการเปรียบเทียบข้อกำหนดของ TAS 7 ก่อนและหลังการแก้ไข