จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี สำคัญอย่างไร

ทุกวันนี้นักวิชาชีพทางด้านบัญชีที่ให้บริการทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นการให้บริการสาธารณะที่เป็นการประกอบวิชาชีพบัญชี หรือสอบบัญชีในการให้บริการสาธารณะทั่วไป หรือเป็นนักบัญชีที่เป็นพนักงานประจำหรือพนักงานสัญญาจ้างขององค์กร ต่างก็มีหน้าที่และความรับผิดชอบตามขอบเขตเนื้อหาซึ่งจะต้องรับผิดชอบต่อความถูกต้องครบถ้วนของรายงานทางการเงินขององค์กร

อย่างไรก็ตาม หากนักวิชาชีพบัญชีเหล่านี้ไม่ตระหนักและให้ความสำคัญต่อจรรยาบรรณทางวิชาชีพบัญชี ย่อมตกอยู่ในความเสี่ยงที่ก่อให้เกิดความผิดทางด้านจรรยาบรรณของวิชาชีพบัญชี

ความหมายของจรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี

พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ได้ให้ความหมายว่า “จรรยาบรรณ หมายถึง ประมวลความประพฤติที่ผู้ประกอบอาชีพการงานแต่ละอย่างกำหนดขึ้นเพื่อรักษาและส่งเสริมเกียรติคุณ ชื่อเสียง และฐานะของสมาชิก อาจเขียนเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่ก็ได้”

จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี จึงเป็นการประมวลความประพฤติให้ผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีใช้เป็นหลักปฏิบัติที่ผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีต้องยึดถือเพื่อคงไว้ เพื่อรักษาและส่งเสริมเกียรติศักดิ์ของวิชาชีพ สร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้เกี่ยวข้องที่ได้กำหนดไว้เป็นลายลักษณ์อักษร

ความสำคัญของจรรยาบรรณวิชาชีพบัญชี

จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชีมีความสำคัญต่อผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีที่ต้องยึดเป็นแนวทางในการปฏิบัติงาน จึงก่อให้เกิดความสำคัญในเรื่องต่อไปนี้

• สร้างความน่าเชื่อถือ ผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีเป็นผู้นำความรู้ทางด้านบัญชีมาเป็นอาชีพ จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชีจะช่วยประกันว่าข้อมูลทางการเงินที่จัดทำและแสดงออกมานั้นตรงไปตรงมาตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินและเชื่อถือได้
• มีความเที่ยงธรรมและอิสระ การยึดจรรยาบรรณวิชาชีพบัญชีทำให้นักบัญชีสามารถใช้วิจารณญาณทางวิชาชีพได้โดยปราศจากอคติหรือความขัดแย้งทางผลประโยชน์ และมีความอิสระที่ทำให้ผู้เกี่ยวข้องในการใช้ผลงานของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีนั้นมั่นใจได้ว่ารายงานดังกล่าวมีความเที่ยงธรรมโดยไม่มีผลประโยชน์ที่ขัดแย้งกัน
• การรักษาความลับ ต้องเก็บรักษาความลับของลูกค้าหรือนายจ้างอย่างดีที่สุด ไม่เปิดเผยข้อมูลอันเป็นสาระสำคัญต่อบุคคลภายนอก ซึ่งจะทำให้ลูกค้าหรือนายจ้างไม่ต้องวิตกกังลว่าข้อมูลของกิจการที่สำคัญจะหลุดออกไปสู่ภายนอก อันส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานหรือฐานะการเงิน
• คุณภาพงานและความรับผิดชอบ การปฏิบัติตามมาตรฐานการรายงานทางการเงินหรือมาตรฐานการสอบบัญชีอย่างครบถ้วนถูกต้องด้วยความระมัดระวังรอบคอบ ทำให้ผลงานมีคุณภาพ และเป็นบุคคลที่มีความรับผิดชอบเอาใจใส่ต่องาน
• เกราะป้องกันทางกฎหมายและวิชาชีพ ปฏิบัติตามจรรยาบรรณช่วยให้ผู้ประกอบวิชาชีพหลีกเลี่ยงการกระทำผิดที่ส่งผลให้เสื่อมเสียเกียรติศักดิ์หรือความรับผิดตามกฎหมาย
• สร้างความเชื่อมั่น ช่วยให้ผู้ใช้ข้อมูลทางการเงิน เช่น นักลงทุน ธนาคาร และหน่วยงานรัฐ มั่นใจในความถูกต้องและโปร่งใสของรายงานทางการเงิน
• ปกป้องวิชาชีพ การรักษามาตรฐานของการประพฤติจะช่วยสร้างภาพลักษณ์ที่ดีและทำให้วิชาชีพบัญชีเป็นที่ยอมรับและน่าเชื่อถือในสังคม
• เป็นกรอบในการตัดสินใจ เมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่มีความขัดแย้งทางผลประโยชน์ จรรยาบรรณจะเป็นเข็มทิศให้นักบัญชีเลือกทำในสิ่งที่ถูกต้อง
• ลดความเสี่ยงทางธุรกิจ ป้องกันการทุจริตหรือข้อผิดพลาดร้ายแรงที่อาจทำให้บริษัทล้มละลายหรือมีปัญหาทางกฎหมาย เนื่องจากการปฏิบัติตามหลักจรรยาบรรณของวิชาชีพบัญชีจะทำให้ข้อมูลทางการเงินมีความถูกต้อง

จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชีจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งที่ทำให้นักบัญชีผู้ปฏิบัตินั้นจัดทำข้อมูลทางการเงินมีความถูกต้อง ซึ่งส่งผลต่อการตัดสินใจทางธุรกิจและการดำเนินเศรษฐกิจในระดับกว้าง หากขาดจรรยาบรรณวิชาชีพแล้วอาจทำให้ข้อมูลทางการเงินอาจถูกบิดเบือน นำไปสู่ความเสียหายต่อกิจการและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมด จรรยาบรรณนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงกฎเกณฑ์ แต่เป็นหลักการและแนวทางที่ทำให้นักบัญชีสามารถทำหน้าที่ให้สังคมให้การยอมรับได้อย่างแท้จริง

จรรยาบรรณวิชาชีพบัญชีถูกกำหนดขึ้นตามพระราชบัญญัติวิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 ซึ่งมีโครงสร้างของจรรยาบรรณดังนี้

            ที่มา : สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์

มาตรา 47 แห่งพระราชบัญญัติวิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 กำหนดให้สภาวิชาชีพบัญชีจัดทำจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีเป็นภาษาไทย โดยต้องครอบคลุมเรื่อง

1. ความโปร่งใส ความเป็นอิสระ ความเที่ยงธรรม และความซื่อสัตย์สุจริต

2. ความรู้ความสามารถและมาตรฐานในการปฏิบัติงาน

3. ความรับผิดชอบต่อผู้รับบริการและการรักษาความลับ

4. ความรับผิดชอบต่อผู้ถือหุ้น ผู้เป็นหุ้นส่วน หรือบุคคลหรือนิติบุคคลที่ผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีปฏิบัติหน้าที่ให้