ภาษีมูลค่าเพิ่ม สำหรับนักบัญชีภาษีอากร ตอนที่ 10 : โครงสร้างกฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่ม

คำว่า “ภาษีมูลค่าเพิ่ม” เป็นคำที่มาจากภาษาอังกฤษว่า Value Added Tax (VAT) โดยมุ่งจัดเก็บภาษีจากมูลค่าส่วนเพิ่มของสินค้าหรือบริการที่ผู้ประกอบการได้ขายหรือให้บริการในราชอาณาจักร และการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศ ซึ่งในบางประเทศ เช่น แคนาดา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ สิงคโปร์ เป็นต้น ใช้คำว่า ภาษีสินค้าหรือบริการ หรือ Goods and Service Tax (GST) หรือในประเทศญี่ปุ่นใช้คำว่า Consumption Tax หรือภาษีการบริโภค แทน 

ดังนั้นเพื่อให้เกิดความเข้าใจในความหมายและหลักการของระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม ในบทนี้จะได้กล่าวถึงหลักการทั่วไปของภาษีมูลค่าเพิ่มตามหัวข้อดังต่อไปนี้ คือ 

1. ความหมายของภาษีมูลค่าเพิ่ม  

2. หลักการภาษีมูลค่าเพิ่ม 

3. โครงสร้างกฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่ม 

4. บทสรุป

3. โครงสร้างกฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่ม

3.1 หลักการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม

3.2 ผู้มีหน้าที่เสียภาษีมูลค่าเพิ่ม 

3.3 การคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่ม 

3.4 วิธีการเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม 

3.5 การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (ต่อ)

        3.5.1 การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับการขายสินค้าที่มิใช่การส่งออกและการให้บริการ (มาตรา 81 (1) (ก) - (น) แห่งประมวลรัษฎากร) 

        3.5.2        การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับการนำเข้า (มาตรา 81 (2) แห่งประมวลรัษฎากร)

                   การนำเข้าสินค้าดังต่อไปนี้ ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม

                   (1)        การนำเข้าสินค้าเกษตรที่เป็นผลผลิตจากเกษตรกรรม ปศุสัตว์ และการประมง ที่ยังมิได้แปรรูปหรือแปรรูปเบื้องต้น (มาตรา 81 (2) (ก) แห่งประมวลรัษฎากร) ซึ่งได้แก่

                      (ก)        พืชผลทางการเกษตร รวมทั้งข้าวสารและผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการสีข้าว แต่ไม่รวมถึงไม้ซุง ฟืน และผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการเลื่อยไม้ 

                        (ข)        สัตว์ที่มีชีวิตและที่ไม่มีชีวิต รวมทั้งส่วนต่าง ๆ ของสัตว์ (มาตรา 81 (2) (ก) แห่งประมวลรัษฎากร) 

                     (2)        การนำสินค้าที่เกี่ยวเนื่องกับการเกษตร ได้แก่ ปุ๋ย ปลาป่น และอาหารสัตว์ ยา หรือเคมีภัณฑ์ที่ใช้สำหรับพืชหรือสัตว์เพื่อบำรุง รักษา ป้องกัน ทำลาย หรือกำจัดศัตรูหรือโรคของพืชหรือสัตว์ (มาตรา 81 (2) (ก) แห่งประมวลรัษฎากร) 

                   (3)        การนำเข้าหนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำราเรียน (มาตรา 81 (2) (ก) แห่งประมวลรัษฎากร) 

                   (4)        การนำสินค้าจากต่างประเทศเข้าไปในเขตอุตสาหกรรมส่งออก ทั้งนี้ เฉพาะสินค้าที่ได้รับยกเว้นอากรขาเข้าตามกฎหมายว่าด้วยการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (มาตรา 81 (2) (ข) แห่งประมวลรัษฎากร) 

                   (5)        การนำเข้าสินค้าที่จำแนกประเภทไว้ในภาคว่าด้วยของที่ได้รับยกเว้นอากรตามกฎหมายว่าด้วยพิกัดอัตราศุลกากร (มาตรา 81 (2) (ค) แห่งประมวลรัษฎากร) 

                    (6)        การนำเข้าสินค้าซึ่งอยู่ในอารักขาของกรมศุลกากรที่ได้ส่งกลับออกไปต่างประเทศ โดยได้คืนอากรขาเข้าตามกฎหมายว่าด้วยศุลกากร (มาตรา 81 (2) (ง) แห่งประมวลรัษฎากร)

        3.5.3        การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับการส่งออก (มาตรา 81 (3) แห่งประมวลรัษฎากร)

                  ในกรณีที่ผู้ประกอบการซึ่งประกอบกิจการขายสินค้า โดยการส่งออกที่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษี มูลค่าเพิ่ม หากกิจการดังกล่าวมีมูลค่าของฐานภาษีไม่เกินมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อม (ไม่เกิน 1,800,000 บาทต่อปี) ให้ได้รับยกเว้นไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม (มาตรา 81/1 แห่งประมวลรัษฎากร)

        3.5.4        การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามขนาดของมูลค่าของฐานภาษี

                    ในกรณีที่ผู้ประกอบการซึ่งประกอบกิจการขายสินค้าหรือให้บริการที่อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม หากกิจการดังกล่าวมีมูลค่าของฐานภาษีไม่เกินมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อม โดยมีมูลค่าของฐานภาษีหรือยอดรายรับก่อนหักรายจ่ายใด ๆ ไม่เกิน 1,800,000 บาทต่อปี ให้ได้รับยกเว้นไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม (มาตรา 81/1 แห่งประมวลรัษฎากร)

                     การยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับผู้ประกอบการที่ประกอบกิจการขนาดย่อมนี้ ให้ได้รับยกเว้นทั้งสำหรับมูลค่าของฐานภาษีจากการขายสินค้าหรือการให้บริการในราชอาณาจักร และมูลค่าของฐานภาษีจากการส่งออกด้วย ในกรณีที่ผู้ประกอบการมีมูลค่าของฐานภาษีจากการขายสินค้าหรือการให้บริการในราชอาณาจักร และมูลค่าของฐานภาษีจากการส่งออกในปีใดมีจำนวนรวมกันเกินกว่า 1,800,000 บาท ผู้ประกอบการดังกล่าวต้องยื่นคำขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มภายใน 30 วัน นับแต่วันที่มีมูลค่าของฐานภาษีต่อปีเกินกว่า 1,800,000 บาท (โดยใช้แบบ ภ.พ.01)

        3.5.5        สิทธิการขอเข้าสู่ระบบภาษีมูลค่าเพิ่มของผู้ประกอบการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม และการขอออกจากระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม (มาตรา 81/3 แห่งประมวลรัษฎากร) 

                ผู้ประกอบการซึ่งประกอบกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มดังต่อไปนี้ มีสิทธิแจ้งต่ออธิบดีกรมสรรพากรเพื่อขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มและเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ในอัตราร้อยละ 7.0 ของราคาสินค้าหรือค่าบริการ โดยคำนวณภาษีที่ต้องชำระจากยอดภาษีขาย หักด้วยภาษีซื้อในแต่ละเดือนภาษีเท่านั้น 

                    (1)        การขายสินค้าเกษตรที่เป็นผลผลิตจากเกษตรกรรม ปศุสัตว์ และการประมง ทั้งนี้ เฉพาะที่ยังมิได้แปรรูป (มาตรา 81/3 (1) แห่งประมวลรัษฎากร) 

                (2)        การขายสินค้าที่เกี่ยวเนื่องกับการเกษตร (มาตรา 81/3 (1) แห่งประมวลรัษฎากร) 

                   (3)        การขายหนังสือพิมพ์ นิตยสาร หรือตำราเรียน (มาตรา 81/3 (1) แห่งประมวลรัษฎากร) 

                    (4)        ผู้ประกอบการที่มีมูลค่าของฐานภาษีหรือยอดรายรับก่อนหักรายจ่ายใด ๆ ต่อปีไม่เกิน 1,800,000 บาท (มาตรา 81/3 (2) แห่งประมวลรัษฎากร) 

                    (5)        กิจการอื่นตามที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 241) ได้แก่กิจการดังต่อไปนี้ (มาตรา 81/3 (3) แห่งประมวลรัษฎากร)

                        (ก)        การให้บริการขนส่งโดยอากาศยานในราชอาณาจักร

                        (ข)        การส่งออกของผู้ประกอบการในเขตอุตสาหกรรมส่งออกตามกฎหมายว่าด้วยการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 252) พ.ศ. 2535 ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2535 เป็นต้นไป)  

                       (ค)        การให้บริการขนส่งน้ำมันทางท่อในราชอาณาจักร (แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 268) พ.ศ. 2536 ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2536 เป็นต้นไป)  

                        (ง)        การให้บริการขนส่งในราชอาณาจักร สำหรับการให้บริการขนส่งทางทะเลโดยเรือเดินทะเล ทั้งนี้ ให้รวมถึงการให้บริการขนส่งระหว่างทะเลกับแม่น้ำในราชอาณาจักรโดยเรือเดินทะเลด้วย (แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 521) พ.ศ. 2554 ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2554 เป็นต้นไป) 

                        (จ) การให้บริการหนังสือพิมพ์ นิตยสาร หรือตำราเรียน ที่อยู่ในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบอินเทอร์เน็ต (เพิ่มเติมโดยพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 746) พ.ศ. 2565 ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2565 เป็นต้นไป)