Update ภาษีส่วนเพิ่ม ปี 2568 (ตอนจบ)

หลังจากที่พระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่ม พ.ศ. 2567 (พระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ) ได้มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2568 กรมสรรพากรได้มีการออกประกาศอธิบดีกรมสรรพากร 3 ฉบับด้วยกัน ได้แก่ 

1. ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีส่วนเพิ่ม (ฉบับที่ 1) เรื่อง กำหนดรายชื่อประเทศที่หลักการบัญชีที่ได้รับการยอมรับเป็นการทั่วไปเป็นมาตรฐานการบัญชีที่ได้รับการยอมรับ ลงวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2568

2. ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีส่วนเพิ่ม (ฉบับที่ 2) เรื่อง กำหนดลักษณะภาษีเงินปันผลที่ขอคืนได้ที่ไม่เป็นภาษีที่อยู่ในขอบข่าย ลงวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2568 (ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร (ฉบับที่ 2)ฯ)

3. ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร เกี่ยวกับภาษีส่วนเพิ่ม (ฉบับที่ 3) เรื่อง การพิจารณาประเทศที่ตั้งของนิติบุคคลที่มีหลายแหล่งที่ตั้งและของนิติบุคคลที่มีลักษณะเฉพาะ ลงวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2568

ในบทความนี้เราจะมาดูกันว่า ประกาศอธิบดีกรมสรรพากร ฉบับที่ 2 ที่ออกตามพระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ เกี่ยวกับเรื่องใด และมีสาระสำคัญอย่างไร 

บทบัญญัติตามพระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ ที่เกี่ยวข้อง

ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรฉบับนี้เป็นการเติมเต็มนิยามของคำว่า “ภาษีที่อยู่ในขอบข่าย” (Covered Tax) ตามมาตรา 24 แห่งพระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ ให้สอดคล้องกับมาตรการป้องกันการกัดกร่อนฐานภาษีระหว่างประเทศ (GloBE Rules) ซึ่งจำนวนภาษีที่อยู่ในขอบข่ายนี้ เป็นส่วนสำคัญในการนำจำนวนภาษีดังกล่าวไปปรับปรุงตามกฎกระทรวงตามมาตรา 33 แห่งพระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ เพื่อให้ได้จำนวน “ภาษีที่อยู่ในขอบข่ายภายหลังปรับปรุง” (Adjusted Covered Tax) อันจะนำไปใช้ประกอบการคำนวณหา “อัตราภาษีที่แท้จริง” (Effective Tax Rate) ตามมาตรา 32 แห่งพระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ ต่อไป

“ภาษีที่อยู่ในขอบข่าย” ตามมาตรา 24 แห่งพระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ แบ่งออกได้เป็น 4 กลุ่ม อันสอดคล้องกับ Article 4.2 ของ GloBE Rules ได้แก่ 

(1)  จำนวนภาษีที่ถูกบันทึกในงบการเงินของนิติบุคคลในเครือแต่ละราย^[1]

ยกตัวอย่างเช่น บริษัท ก. เป็นบริษัทลูกซึ่งเป็นสมาชิกของกลุ่มนิติบุคคลข้ามชาติตามมาตรา 26 แห่งพระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ ในปี 2568 บริษัท ก. มีกำไรอยู่ทั้งสิ้น 100 ล้านบาท เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลในอัตราร้อยละ 20 และได้บันทึกรายจ่ายภาษีจำนวน 20 ล้านบาทในงบการเงินของตน รายจ่ายภาษีจำนวน 20 ล้านบาทดังกล่าวเป็นภาษีที่อยู่ในขอบข่ายตามมาตรา 24 แห่งพระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ

(2)  จำนวนภาษีที่จัดเก็บภายใต้ระบบภาษีที่จัดเก็บเมื่อจ่ายผลตอบแทนแก่ผู้ถือหุ้น (Distribution Tax Systems)

ยกตัวอย่างเช่น บริษัท A ตั้งอยู่ในประเทศซึ่งไม่จัดเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคลจากกำไรที่บริษัทมีในแต่ละรอบระยะเวลาบัญชี แต่เก็บภาษีตอนที่บริษัทจำหน่ายกำไรดังกล่าว (หรือก็คือการจ่ายเงินปันผลนั่นเอง) ในปี 2568 มีกำไร 5 ล้านยูโร แต่ไม่ได้จ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคลทันทีในปี 2568

ต่อมาในปี 2569 บริษัท A ได้จ่ายเงินปันผลให้กับผู้ถือหุ้นเป็นจำนวน 2 ล้านยูโร และเสียภาษีบนฐานของเงินปันผลที่จ่ายให้กับผู้ถือหุ้นในอัตราภาษีร้อยละ 20 เป็นจำนวนเท่ากับ 400,000 ยูโร รายจ่ายภาษีจำนวน 400,000 ยูโรดังกล่าว เป็นภาษีที่อยู่ในขอบข่ายของบริษัท A ในปีที่กำไรนั้นเกิดขึ้น (ปี 2568)

(3)  จำนวนภาษีที่จัดเก็บแทนที่ภาษีเงินได้นิติบุคคล

ยกตัวอย่างเช่น บริษัท B ตั้งอยู่ในประเทศที่ให้บริษัทเสียภาษีโดยการเทียบจำนวนภาษีเงินได้นิติบุคคลกับภาษีขั้นต่ำ (Minimum Tax) ว่าจำนวนใดสูงกว่าให้เสียภาษีด้วยวิธีนั้น ในปี 2568 บริษัท B มีกำไรจำนวน 5 ล้านเหรียญ ซึ่งหากคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลบนฐานของกำไรสุทธิทั่ว ๆ ไป จะต้องเสียภาษีอยู่ที่ 1,000,000 เหรียญ แต่เมื่อคำนวณตามสูตรพิเศษ ปรากฏว่าต้องเสียภาษีขั้นต่ำ 1.4 ล้านเหรียญ บริษัท B จึงต้องเสียภาษีขั้นต่ำแทนภาษีเงินได้นิติบุคคล ดังนั้นภาษีจำนวน 1.4 ล้านเหรียญดังกล่าว เป็นภาษีที่อยู่ในขอบข่ายตามมาตรา 24 แห่งพระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่ม

(4)  จำนวนภาษีที่จัดเก็บโดยอ้างอิงถึงกำไรสะสมและทุน รวมถึงภาษีที่จัดเก็บจากหลายองค์ประกอบซึ่งขึ้นอยู่กับกำไรและทุน 

ยกตัวอย่างเช่น บริษัท C ตั้งอยู่ในประเทศที่จัดเก็บภาษีบนฐานของทุนของบริษัท (สินทรัพย์ - หนี้สิน = ทุน) ในปี 2568 บริษัท C มีทุนเท่ากับ 100 ล้านเหรียญ และได้เสียภาษีในอัตราร้อยละ 1 ของทุน เท่ากับ 1 ล้านเหรียญ ภาษีจำนวน 1 ล้านเหรียญนี้เป็นภาษีที่อยู่ในขอบข่ายตามมาตรา 24 แห่งพระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่มฯ

ทั้งนี้ ภาษีที่อยู่ในขอบข่ายจะไม่รวมถึงภาษี 5 ประเภท ได้แก่