ภาษีมูลค่าเพิ่ม สำหรับนักบัญชีภาษีอากร ตอนที่ 5 : โครงสร้างกฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่ม

คำว่า “ภาษีมูลค่าเพิ่ม” เป็นคำที่มาจากภาษาอังกฤษว่า Value Added Tax (VAT) โดยมุ่งจัดเก็บภาษีจากมูลค่าส่วนเพิ่มของสินค้าหรือบริการที่ผู้ประกอบการได้ขายหรือให้บริการในราชอาณาจักร และการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศ ซึ่งในบางประเทศ เช่น แคนาดา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ สิงคโปร์ เป็นต้น ใช้คำว่า ภาษีสินค้าหรือบริการ หรือ Goods and Service Tax (GST) หรือในประเทศญี่ปุ่นใช้คำว่า Consumption Tax หรือภาษีการบริโภค แทน ดังนั้นเพื่อให้เกิดความเข้าใจในความหมายและหลักการของระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม ในบทนี้จะได้กล่าวถึงหลักการทั่วไปของภาษีมูลค่าเพิ่มตามหัวข้อดังต่อไปนี้ คือ 1. ความหมายของภาษีมูลค่าเพิ่ม 2. หลักการภาษีมูลค่าเพิ่ม 3. โครงสร้างกฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่ม และ 4. บทสรุป

3. โครงสร้างกฎหมายภาษีมูลค่าเพิ่ม

3.1        หลักการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม (ต่อ)

3.1.2 การประกอบกิจการขายสินค้าหรือให้บริการในราชอาณาจักรที่อยู่ในบังคับที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม อาจจำแนกตามขนาดของมูลค่าของฐานภาษีหรือรายรับจากการประกอบกิจการ ดังนี้ 

                     (1) สำหรับการประกอบกิจการตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2548 เป็นต้นไป 

                             (ก) ได้มีการตราพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการกำหนดมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อม (ฉบับที่ 432) พ.ศ. 2548 โดยใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2548 เป็นต้นไป ขยายมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม จากเดิมมูลค่าของฐานภาษีต่อปีไม่เกิน 1,200,000 บาทต่อปี ตามพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการกำหนดมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 354) พ.ศ. 2542 เป็นไม่เกิน 1,800,000 บาท โดยใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2548 เป็นต้นไป 

                             (ข) ผลของพระราชกฤษฎีกาฯ ฉบับดังกล่าว ทำให้ผู้ประกอบการจดทะเบียนที่มีมูลค่าของฐานภาษีต่อปีไม่เกิน 1,800,000 บาท ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม ตามมาตรา 81/1 แห่งประมวลรัษฎากร และมีสิทธิยื่นคำขอเพื่อเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7.0 โดยคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่มที่ต้องชำระจากยอดภาษีขาย หักด้วยภาษีซื้อในแต่ละเดือนภาษี ตามมาตรา 81/3 (2) แห่งประมวลรัษฎากร

                     (2) กรณีที่ผู้ประกอบการจดทะเบียนซึ่งเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 7.0 ประสงค์จะถอนทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม จะกระทำได้เฉพาะในกรณีที่ผู้ประกอบการจดทะเบียนนั้น ๆ มีมูลค่าของฐานภาษีต่อปีไม่เกิน 1,800,000 บาท ติดต่อกันเป็นเวลา 3 ปี (มาตรา 85/10 แห่งประมวลรัษฎากร)

       หมายเหตุ 

         1. คำว่า “ปี” หมายความว่า 

               1.1 ในกรณีที่ผู้ประกอบการเป็นบุคคลธรรมดาหรือคณะบุคคลที่มิใช่นิติบุคคลให้นับตามปีปฏิทิน (ปีประดิทิน) เว้นแต่ในกรณีที่เริ่มประกอบกิจการที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ให้เริ่มนับตั้งแต่วันเริ่มประกอบกิจการถึงวันสิ้นปีปฏิทิน

               1.2 ในกรณีที่ผู้ประกอบการเป็นนิติบุคคลให้นับตามรอบระยะเวลาบัญชี เว้นแต่ในกรณีที่เริ่มประกอบกิจการที่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ให้เริ่มนับตั้งแต่วันเริ่มประกอบกิจการถึงวันสิ้นรอบระยะเวลาบัญชี (มาตรา 5 แห่งพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 432)ฯ พ.ศ. 2548) 

         2. คำว่า “ประเทศไทยหรือราชอาณาจักร” หมายถึง เขตภาคพื้นทวีปที่เป็นอาณาเขตของประเทศไทย และให้หมายความรวมถึงเขตไหล่ทวีปที่เป็นสิทธิของประเทศไทยตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศที่ยอมรับนับถือกันโดยทั่วไป และตามความตกลงกับต่างประเทศด้วย (มาตรา 2 แห่งประมวลรัษฎากร) 

       3. การกำหนดขนาดของมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนายย่อม

               3.1    ระหว่างวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2535 ถึงวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2542 กำหนดให้มูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม มีจำนวนไม่เกิน 600,000 บาทต่อปี และกำหนดมูลค่าของฐานภาษีของกิจการที่มีจำนวนเกินกว่า 600,000 บาท แต่ไม่เกิน 1,200,000 บาทต่อปี ให้มีหน้าที่เสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 1.5 ของมูลค่าสินค้าหรือบริการต่อปี ตามมาตรา 82/16 แห่งประมวลรัษฎากร โดยพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการกำหนดมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม และมูลค่าของฐานภาษีของกิจการที่เสียภาษีมูลค่าเพิ่ม ตามมาตรา 82/16 แห่งประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 237) พ.ศ. 2534

               3.2     ระหว่างวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2542 ถึงวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2548 กำหนดให้มูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม มีจำนวนไม่เกิน 1,200,000 บาทต่อปี เป็นผลทำให้ผู้ประกอบการที่มีจำนวนมูลค่าของฐานภาษีเกินกว่า 600,000 บาท แต่ไม่เกิน 1,200,000 บาทต่อปี ถูกยกเลิกไม่มีหน้าที่เสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตราร้อยละ 1.5 ของมูลค่าสินค้าหรือบริการต่อปี ตามมาตรา 82/16 แห่งประมวลรัษฎากรอีกต่อไป โดยพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการกำหนดมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 354) พ.ศ. 2542

                              3.3          ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2548 เป็นต้นมา กำหนดให้มูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม มีจำนวนไม่เกิน 1,800,000 บาทต่อปี โดยพระราชกฤษฎีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการกำหนดมูลค่าของฐานภาษีของกิจการขนาดย่อมซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 432) พ.ศ. 2548