ตอบคำถามเกษียณอายุ ในแรงงานภาคเอกชน

เป็นที่ทราบดีว่าสังคมไทยได้ก้าวสู่สังคมเกษียณอายุ โดยมีสัดส่วนของกลุ่มคนที่มีอายุเกินกว่า 60 ปี เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ในขณะที่อัตราการเกิดของประชากรก็ลดน้อยลงเรื่อยๆ ในลักษณะที่สวนทางกัน สถานการณ์ดังกล่าวย่อมมีผลกระทบต่อระบบการจ้างงานของประเทศไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ปัญหาเรื่องการเกษียณอายุและการจ้างงานหลังเกษียณมีความสำคัญเพิ่มมากขึ้น ผู้ที่ทำงานทั้งในฐานะที่เป็นฝ่ายลูกจ้างและฝ่ายจัดการ มักมีคำถามเนืองๆ เกี่ยวกับประเด็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับการเกษียณอายุ ในบทความนี้ได้รวบรวมคำถามและคำตอบเพื่อนำความรู้ความเข้าใจไปบริหารจัดการในเรื่องการเกษียณอายุและการจ้างงานหลังเกษียณอายุ ให้ถูกต้องตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน โดยมีรายละเอียดดังนี้ 

            1. กฎหมายคุ้มครองแรงงานบัญญัติในเรื่องเกษียณอายุไว้อย่างไร?

            แต่เดิมกฎหมายคุ้มครองแรงงานในภาคเอกชน ได้แก่ พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ไม่ได้บัญญัติในเรื่องการเกษียณอายุของลูกจ้างไว้เป็นการเฉพาะ ดังนั้น ลูกจ้างจะพ้นสภาพจากการทำงานเนื่องจากเกษียณอายุเมื่ออายุเท่าใด จึงเป็นไปตามความตกลงระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง ซึ่งในทางปฏิบัติสถานประกอบกิจการมักกำหนดการเกษียณไว้ในข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน เช่น กำหนดให้ลูกจ้างเกษียณอายุเมื่ออายุครบ 50 ปี 55 ปี หรือ 60 ปี เป็นต้น เมื่อลูกจ้างทำงานจนครบอายุเกษียณ หากนายจ้างไม่ให้ทำงานและไม่จ่ายค่าจ้าง ถือว่านายจ้างเลิกจ้างลูกจ้าง ลูกจ้างจะได้รับสิทธิประโยชน์จากการเลิกจ้างตามที่กฎหมายคุ้มครองแรงงานกำหนด เช่น ได้รับค่าชดเชย ค่าจ้างสำหรับวันหยุดพักผ่อนประจำปี รวมทั้งสิทธิประโยชน์อื่นตามข้อตกลงในสัญญาจ้าง และข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างที่ตกลงกันไว้ เช่น ลูกจ้างที่เกษียณอายุอาจมีสิทธิได้รับเงินบำเหน็จคำนวณจากอายุงาน คูณด้วยเงินเดือนเดือนสุดท้าย เงินสะสม และเงินสมทบพร้อมผลประโยชน์ในกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ เป็นต้น 

ต่อมาในปี 2560 มีการแก้ไขพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 โดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2560 สร้างบทบัญญัติเกี่ยวข้องกับการเกษียณอายุของลูกจ้างไว้ในมาตรา 118/1 มีข้อความว่า 

“การเกษียณอายุตามที่นายจ้างและลูกจ้างตกลงกัน หรือตามที่นายจ้างกำหนดไว้ ให้ถือว่าเป็นการเลิกจ้างตามมาตรา 118 วรรคสอง

ในกรณีที่มิได้มีการตกลงหรือกำหนดการเกษียณอายุไว้ หรือมีการตกลง หรือกำหนดการเกษียณอายุไว้เกินกว่า 60 ปี ให้ลูกจ้างที่มีอายุครบ 60 ปีขึ้นไป มีสิทธิ