ออกเงินให้ไปสอบ เมื่อผ่าน ต้องใช้หนี้ 5 ปี ทำได้หรือไม่ ทำไมต้อง 5 ปี ถึงชอบด้วยกฎหมายไม่เอาเปรียบ (ตอนที่ 1/2)

  คงเป็นเพราะว่าสัญญาจ้างแรงงานเป็นสัญญาต่างตอบแทน การที่นายจ้างให้ ก็ไม่ได้หมายความว่าต้องทำบุญให้เปล่า ไม่ขอรับการแลกเปลี่ยนใดๆ คืนกลับจากลูกจ้าง ก็คงไม่ได้พบเห็นบ่อยนัก ดังนั้น การเป็นมนุษย์เงินเดือนแล้วต้องทำมาหากินกับการใช้สติปัญญา กำลังความคิด และกำลังกายเข้าแลกกับค่าจ้างเงินเดือนทุกๆ เดือนนั้น เป็นเรื่องที่แทบเป็นไปไม่ได้ที่จะมีการให้กันฟรีๆ ดังนั้น กฎหมายว่าด้วยแรงงานทุกฉบับในบ้านเรา จึงมองว่าในเมื่อเป็นสัญญาจ้างแรงงานกันแล้ว ก็ต้องมีการแลกเปลี่ยน มีให้ก็ต้องมีรับ ไม่ใช่รับอย่างเดียว และไม่ใช่ให้อย่างเดียวเสมอไป 

       อย่างคดีนี้ นายจ้างให้ลูกจ้างไปทดสอบแล้วรับเกียรติบัตร แต่นายจ้างก็ลงทุนออกค่าใช้จ่ายต่างๆ นานาให้ เพียงแต่มีการตกลงเอาไว้ว่า เมื่อลูกจ้างทดสอบผ่านแต่ละด่านเรียบร้อย ลูกจ้างก็ต้องกลับมาทำงานรับใช้นายจ้างเป็นเวลา 5 ปี คดีนี้ศาลฎีกาท่านว่า สัญญาแบบนี้ทำได้ แต่ก็เป็นข้อฉงนสงสัยว่าทำไมต้อง 5 ปี เพราะหลายๆ คำพิพากษามันแกว่ง มันไม่เที่ยง และ 5 ปีนั้นเอาจริงๆ ดูนานเกินไป และดูแล้วไม่แฟร์กับฝ่ายลูกจ้างที่ต้องเป็นผู้ชดใช้หนี้ ไม่ต่างจากฅนรับใช้หรือสัญญาทาสชั่วคราว

      แต่คดีนี้ เป็นบรรทัดฐานที่ถือกันว่าศาลฎีกาได้วางหลักใหม่เอาไว้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 12647/2557 เรามาติดตามกัน และอาจารย์จะวิเคราะห์ให้ฟัง 

โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเคยเป็นลูกจ้างโจทก์ ครั้งสุดท้ายทำงานในตำแหน่งผู้จัดการแผนกซ่อมบำรุง สาขาแหลมฉบัง จังหวัดชลบุรี เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2550 โจทก์และจำเลยตกลงทำสัญญา “ไอไอซีแอล” (IICL) ต่อกัน โดยโจทก์ตกลงส่งจำเลยเข้าทำการทดสอบเพื่อรับเกียรติบัตรไอไอซีแอล ด้วยค่าใช้จ่ายของโจทก์ และตกลงว่าหากจำเลยผ่านการทดสอบได้รับเกียรติบัตรไอไอซีแอล จำเลยจะต้อง