ศาลแรงงานไทยจะมีแนวทางวินิจฉัยอย่างไร เมื่อ AI เข้ามาประเมินผลงานพนักงาน

ปัจจุบันคงปฏิเสธไม่ได้ว่า AI (Artificial Intelligence) หรือปัญญาประดิษฐ์ เข้ามามีบทบาทต่อการใช้ชีวิตของผู้คนมากขึ้น และยิ่งเป็นเครื่องมือที่หลายบริษัทเริ่มนำระบบ AI เข้ามาใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน รวมถึงนำมาใช้เพื่อประเมินความสามารถและศักยภาพของพนักงานให้ได้แม่นยำมากยิ่งขึ้น

            เมื่อนายจ้างเริ่มมีการนำระบบ AI มาใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารบุคลากร ประเมินผลการทำงานของพนักงาน จัดอันดับพนักงาน รวมถึงการวิเคราะห์ประสิทธิภาพการทำงานของพนักงานมากยิ่งขึ้น ซึ่งนำไปสู่การให้รางวัลตอบแทนการทำงาน การลงโทษ รวมถึงการเลิกจ้างพนักงานแล้วนั้น ในแง่หนึ่งย่อมเป็นผลดีเมื่อเครื่องมือในการประเมินพนักงานมีความแม่นยำและอาจให้ความเป็นกลางได้มากกว่ามนุษย์ แต่อีกแง่หนึ่งย่อมเป็นที่สงสัยต่อการพิจารณาว่าการนำระบบ AI มาใช้เพื่อประเมินพนักงานและเลิกจ้างพนักงานนั้น จะเกิดความเป็นธรรมได้จริงและถูกต้องตามกฎหมายหรือไม่

            เนื่องจากการนำระบบ AI มาใช้เป็นเครื่องมือเพื่อพิจารณาการเลิกจ้างนั้นเป็นเรื่องใหม่ต่อสังคมไทยอย่างมาก ซึ่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มิได้กำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับ AI ไว้โดยเฉพาะ ประกอบกับปัจจุบันยังไม่มีคำพิพากษาศาลแรงงานหรือแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยโดยตรงเกี่ยวกับกรณีนายจ้างนำระบบ AI มาใช้ในการประเมินผลงานพนักงานเพื่อนำไปสู่การลงโทษหรือเลิกจ้างแต่อย่างใด อย่างไรก็ตาม เพื่อให้การปรับใช้ AI กับกฎหมายแรงงานไทยเป็นไปอย่างต่อเนื่อง หากเมื่อนายจ้างใช้ผลการประเมินจากระบบ AI เป็นเหตุในการเลิกจ้าง ศาลแรงงานจะตรวจสอบความชอบด้วยกฎหมายของการเลิกจ้างดังกล่าวอย่างไรนั้น ในฐานะนายจ้างหรือนักกฎหมายย่อมควรต้องวิเคราะห์แนวทางและหลักการที่ศาลแรงงานไทยมีแนวโน้มนำมาใช้พิจารณาจากหลักกฎหมายแรงงานและแนวคำพิพากษาที่มีอยู่

บทความนี้ผู้เขียนจึงขอพาผู้อ่านทุกท่านมาร่วมวิเคราะห์แนวทางการพิจารณาของศาลแรงงานไทย ในกรณีเกี่ยวกับการนำระบบ AI มาใช้เพื่อประเมินการทำงานของลูกจ้าง ซึ่งอาจส่งผลต่อการลงโทษหรือการเลิกจ้างจนเกิดเป็นคดีแรงงานขึ้นสู่ศาลแรงงานไทย

            เมื่อพิจารณาถึงการเลิกจ้างลูกจ้าง ย่อมขาดไม่ได้ที่จะต้องพิจารณาถึงกรณีการเลิกจ้างที่เป็นธรรมและการดำเนินกระบวนการตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายแรงงาน เนื่องจากกฎหมายแรงงานไทยยังคงให้ความสำคัญแก่ “ความสุจริต” และ “ความเป็นธรรม” ระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง จึงต้องพิจารณากันต่อไปว่าการนำระบบ AI มาใช้เพื่อประเมินการทำงานของลูกจ้างนั้นเป็นไปอย่างถูกต้อง เป็นธรรม และสุจริตหรือไม่ ซึ่งก่อนที่จะไปพิจารณากันต่อว่า