ออกเงินให้ไปสอบ เมื่อผ่าน ต้องใช้หนี้ 5 ปี ทำได้หรือไม่ ทำไมต้อง 5 ปี ถึงชอบด้วยกฎหมายไม่เอาเปรียบ (ตอนที่ 2/2)

ต่อเนื่องจากฉบับที่แล้ว... อาจารย์กฤษฎ์ได้เขียนถึงคดีที่นายจ้างให้ลูกจ้างไปทดสอบแล้วรับเกียรติบัตร แต่นายจ้างก็ลงทุนออกค่าใช้จ่ายต่างๆ ให้ มีการตกลงว่าเมื่อลูกจ้างทดสอบผ่านแต่ละด่านเรียบร้อย ลูกจ้างก็ต้องกลับมาทำงานรับใช้นายจ้างเป็นเวลา 5 ปี คดีนี้ศาลฎีกาท่านว่าสัญญาแบบนี้ทำได้ แต่ก็สงสัยว่าทำไมต้อง 5 ปี ดูแล้วไม่แฟร์กับฝ่ายลูกจ้างที่ต้องเป็นผู้ชดใช้หนี้ 

แต่คดีนี้เป็นบรรทัดฐานที่ถือกันว่าศาลฎีกาได้วางหลักใหม่เอาไว้ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 12647/2557 ซึ่งรายละเอียดอาจารย์ได้วิเคราะห์ในฉบับเดือนกรกฎาคม 2569 กันไปแล้ว และในฉบับนี้ขอพูดกันต่อถึงคำวินิจฉัยของศาลฎีกาในคดีซึ่งเขียนไว้ในฉบับที่แล้ว ซึ่งอาจารย์กฤษฎ์วิเคราะห์ให้เห็นภาพว่า

1. อาการแกว่งของระยะเวลาในการใช้หนี้ทุนคืนนั้น ในหลายๆ คำพิพากษาของศาล ศาลก็ออกมาไม่เหมือนกัน ดังนั้น จะถือเอามาเป็นมาตรฐานระยะเวลาใช้คืนหนี้ทุนระยะเวลาเดียวกัน นำมาใช้นั้นแทบจะใช้ไม่ได้เอาเสียเลย จึงต้องประเมินจากข้อเท็จจริงเป็นเรื่องๆ ไป และดูความจำเป็นเหมาะสมเป็นกรณีๆ ไปด้วย แล้วอย่างนี้เราจะประเมินจากอะไรกันแน่ 

2. ศาลฎีกาท่านมองว่า ในเมื่ออายุของเกียรติบัตรกำหนดเอาไว้อย่างน้อย 5 ปี ก็มีเหตุผลว่าตัวนายจ้างเองนั้น Core Business ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับตู้คอนเทนเนอร์ นายจ้างก็ย่อมต้องการให้ลูกจ้างที่คุณสมบัติถึง ได้ทำงานให้จนครบอายุของเกียรติบัตร 

3. การที่ตัวของลูกจ้างเองปฏิบัติงานตามสัญญาจ้างแรงงานในตำแหน่งผู้จัดการ แผนกซ่อมบำรุง การผ่านทดสอบและได้เกียรติบัตร IICL (หรือ institute international container lessors) นั้น ทาง IICL เป็นผู้กำหนดเกณฑ์ในการพิจารณาว่าความเสียหายของตู้คอนเทนเนอร์ต้องมีการซ่อมแซมหรือไม่ และยังรวมถึงกำหนดเกณฑ์การทำความสะอาดตู้อีกด้วย จึงเป็นการทดสอบและรับเกียรติบัตรตรงตามตำแหน่งที่ลูกจ้างรายนี้ปฏิบัติงานอยู่

...พูดถึงสถาบัน IICL (Institute of International Container Lessors) ที่มี