ระเบียบใหม่และขั้นตอนศุลกากร สำหรับการนำเข้ากระดาษสัมผัสอาหาร

ในปัจจุบัน บรรจุภัณฑ์กระดาษสัมผัสอาหารไม่ว่าจะเป็นกล่องบรรจุภัณฑ์ ถุงกระดาษ หรือถ้วยกระดาษ ได้กลายเป็นส่วนประกอบสำคัญที่ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมอาหารของประเทศไทยเพื่อตอบรับกระแสการรักษาสิ่งแวดล้อม อย่างไรก็ตาม ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ถูกจัดเป็น “วัสดุสัมผัสอาหาร” (Food Contact Materials : FCMs) ซึ่งมีความเสี่ยงสูงต่อการปนเปื้อนสารเคมีสู่ตัวอาหารหากกระบวนการผลิตไม่ได้มาตรฐาน โดยเฉพาะสารอันตรายประเภทโลหะหนัก อาทิ ตะกั่ว แคดเมียม ปรอท รวมถึงสารฟอกนวล (Fluorescent) และสารเคมีจากหมึกพิมพ์ ซึ่งสามารถแพร่กระจาย (Migration) เข้าสู่อาหารและสะสมในร่างกายจนก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงต่อสุขภาพของผู้บริโภคในระยะยาว

ด้วยความกังวลด้านความปลอดภัยนี้ สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) จึงได้ยกระดับมาตรการควบคุมจากการเป็นมาตรฐานทั่วไปสู่การเป็น “มาตรฐานบังคับ” (มอก. บังคับ) เพื่อมุ่งคุ้มครองความปลอดภัยของประชาชนและป้องกันความเสียหายต่อระบบเศรษฐกิจที่อาจเกิดขึ้นจากการแพร่กระจายของบรรจุภัณฑ์ที่ต่ำกว่ามาตรฐาน

การเปลี่ยนแปลงทางกฎหมายครั้งนี้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อผู้นำเข้าในมิติการปฏิบัติงานร่วมกับกรมศุลกากรอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือผู้นำเข้ามีหน้าที่ต้องได้รับใบอนุญาตนำเข้าให้เรียบร้อยก่อนการรับมอบผลิตภัณฑ์ไปจากเจ้าพนักงานศุลกากร ซึ่งหากปราศจากใบอนุญาตที่ถูกต้อง สินค้าจะไม่สามารถผ่านพิธีการตรวจปล่อยออกจากด่านศุลกากรได้ ส่งผลให้ผู้นำเข้าต้องเตรียมความพร้อมล่วงหน้าตั้งแต่การลงทะเบียนในระบบ Customs Trader Portal ไปจนถึงการศึกษาความเชื่อมโยงข้อมูลในรูปแบบดิจิทัล

นอกจากมาตรการที่เข้มงวดขึ้น ผู้นำเข้ายังต้องเฝ้าระวังกรอบเวลาการบังคับใช้กฎหมายใหม่ เพื่อวางแผนห่วงโซ่อุปทานให้สอดคล้องกัน โดยมาตรฐาน มอก. 3438-2565 สำหรับกระดาษที่ใช้ปรุงอาหารด้วยความร้อน มีผลบังคับใช้ไปแล้วตั้งแต่วันที่ 22 มิถุนายน 2569 ขณะที่มาตรฐาน มอก. 2948-2562 สำหรับกระดาษสัมผัสอาหารทั่วไป ได้มีการขยายเวลาบังคับใช้ไปจนถึงวันที่ 22 มิถุนายน 2570 เพื่อบรรเทาผลกระทบและเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการรายย่อยได้มีเวลาปรับตัวในด้านแหล่งวัตถุดิบและระบบควบคุมคุณภาพ

บทความฉบับนี้จึงมุ่งเน้นการเจาะลึกขั้นตอนการปฏิบัติงานในมิติศุลกากรและการเชื่อมโยงข้อมูลผ่านระบบ National Single Window (NSW) เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถบริหารจัดการภาษีและขั้นตอนทางพิธีการได้อย่างถูกต้อง รวดเร็ว และมีประสิทธิภาพสูงสุดภายใต้มาตรการควบคุมใหม่นี้

1. การจำแนกพิกัดอัตราศุลกากร (HS Code Classification)

การระบุพิกัดศุลกากรที่ถูกต้องถือเป็นขั้นตอนที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งในการปฏิบัติพิธีการศุลกากร เนื่องจากพิกัดเหล่านี้ไม่เพียงแต่เป็นตัวกำหนดอัตราอากรขาเข้าที่ต้องชำระ แต่ยังเชื่อมโยงโดยตรงกับเงื่อนไขการควบคุมทางกฎหมายของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) ที่บูรณาการร่วมกันผ่านระบบ National Single Window (NSW) บรรจุภัณฑ์กระดาษสัมผัสอาหารส่วนใหญ่นั้นจะถูกจำแนกอยู่ในกลุ่ม พิกัด 4819 ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่กล่อง หีบ ถุง และภาชนะบรรจุอื่น ๆ ที่ทำด้วยกระดาษหรือกระดาษแข็ง โดยสามารถแบ่งกลุ่มตามลักษณะโครงสร้างและการใช้งานได้ดังนี้

1) กลุ่มกล่องและหีบกระดาษ

ประกอบด้วยพิกัด 4819.10.00 สำหรับกล่องกระดาษลูกฟูกที่นิยมใช้ในการขนส่งหรือใส่อาหารแช่แข็ง และพิกัด 4819.20.00 สำหรับกล่องชนิดพับได้ที่ไม่ใช่กระดาษลูกฟูก ซึ่งถือเป็นพิกัดที่พบได้บ่อยที่สุด สำหรับบรรจุภัณฑ์เบเกอรีและอาหารสำเร็จรูป (Take-away)

2) กลุ่มถุงกระดาษและภาชนะอื่น ๆ

ครอบคลุมพิกัด 4819.30.00 ถึง 4819.40.00 สำหรับถุงกระดาษในรูปแบบต่าง ๆ เช่น ถุงกระดาษคราฟท์ใส่ขนมปังหรือถุงกระดาษสำหรับอาหารจานด่วน รวมถึงพิกัด 4819.50.00 ซึ่งเป็นพิกัดสำหรับภาชนะบรรจุอื่น ๆ เช่น ถ้วยกระดาษและชามกระดาษใส่ก๋วยเตี๋ยว

สิ่งที่เป็นประเด็นสำคัญในมิติศุลกากร คือผู้นำเข้าต้องตรวจสอบให้มั่นใจว่าการสำแดงพิกัดในใบขนสินค้าขาเข้า (e-Customs) นั้นมีความถูกต้องและตรงกับพิกัดที่ระบุไว้ในใบอนุญาตนำเข้า (Permit) จาก สมอ. ทุกประการ เนื่องจากระบบจะทำการตรวจสอบความสอดคล้องของข้อมูลโดยอัตโนมัติ หากข้อมูลพิกัดไม่ตรงกันจะส่งผลให้ไม่สามารถดำเนินพิธีการตรวจปล่อยสินค้าออกจากอารักขาศุลกากรได้ นอกจากนี้ การระบุพิกัดที่ถูกต้องยังเป็นพื้นฐานสำคัญที่ช่วยให้ผู้นำเข้าสามารถใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้า เพื่อลดหย่อนอากรภายใต้ความตกลงการค้าเสรี (FTA) ต่าง ๆ ได้อย่างแม่นยำและสมบูรณ์

2. การลงทะเบียนผู้ปฏิบัติพิธีการศุลกากร (Customs Trader Portal)

กุญแจสำคัญดอกแรกที่จะเปิดประตูสู่กระบวนการนำเข้ากระดาษสัมผัสอาหารอย่างถูกต้อง คือการแจ้งสถานะความเป็น “ผู้ปฏิบัติพิธีการศุลกากร” เพื่อจัดเก็บฐานข้อมูลในระบบทะเบียนผู้มาติดต่อของกรมศุลกากร การลงทะเบียนนี้ถือเป็นเงื่อนไขบังคับตามกฎหมายที่ผู้นำเข้าต้องดำเนินการให้เรียบร้อยก่อน เพื่อให้ได้รับสิทธิ์ในการส่งข้อมูลใบขนสินค้าและเอกสารต่าง ๆ ผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ (e-Customs) ได้อย่างสมบูรณ์