การจัดเก็บภาษีทรัพย์สิน สำหรับสุสานของไต้หวัน

บทความตอนนี้ ผู้เขียนขอนำเสนอเกี่ยวกับกการจัดเก็บภาษีทรัพย์สินสำหรับสุสานของไต้หวัน สืบเนื่องจากระบบการจัดเก็บภาษีทรัพย์สินของไต้หวันมีจุดกำเนิดมาจากหลักการ “การกระจายสิทธิในที่ดินอย่างเท่าเทียม” (The Equalization of Land Rights) ตามอุดมการณ์ของ ดร.ซุน ยัตเซ็น ตั้งอยู่บนความเชื่อที่ว่า มูลค่าที่ดินที่เพิ่มขึ้น (Land Value Increment) ไม่ได้เป็นผลมาจากความพยายามหรือการลงทุนของเจ้าของที่ดิน แต่เป็นผลมาจากการพัฒนาทางสังคมและความเจริญของส่วนรวม ด้วยเหตุนี้ ผลประโยชน์ส่วนเพิ่มของมูลค่าที่ดินควรกลับคืนสู่สาธารณะ (Public Enjoyment of Future Land Value Increment)

ระบบภาษีทรัพย์สินของไต้หวัน

จากรากฐานทางปรัชญานี้ ระบบภาษีทรัพย์สินของไต้หวันจึงถูกออกแบบมาให้มีวัตถุประสงค์เชิงนโยบายที่คู่ขนานกันไป โดยไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการจัดเก็บรายได้เพื่อเป็นฐานรายได้ท้องถิ่นเท่านั้น แต่ยังถูกวางบทบาทให้เป็นเครื่องมือทางเศรษฐกิจมหภาคที่สำคัญ โดยมีวัตถุประสงค์หลัก 4 ประการ ได้แก่ 1. การควบคุมการเก็งกำไรที่ดิน (Control Land Speculation) 2. การควบคุมการกระจายรายได้ (Regulate Income Distribution) 3. การส่งเสริมการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างมีประสิทธิภาพ (Promote Land Use) และ 4. การสร้างฐานรายได้ที่มั่นคงให้แก่ท้องถิ่น (Local Revenue Base)

จุดเด่นของระบบไต้หวันคือ “หลักการการแยกส่วน” (Separation) การประเมินและการจัดเก็บภาษีระหว่างที่ดิน (Land) และสิ่งปลูกสร้าง (Buildings/Houses) อย่างเด็ดขาด เป็นระบบที่พบเห็นได้น้อย หลักการนี้หมายความว่า ทรัพย์สินหนึ่งชิ้นจะถูกมองแยกเป็น 2 ส่วนทางภาษี ที่ดินถูกประเมินมูลค่าและจัดเก็บภาษีแยกต่างหาก สิ่งปลูกสร้างถูกประเมินมูลค่าและจัดเก็บภาษีแยกต่างหาก โดยภาษีโรงเรือน (House Tax) ฐานภาษีคือราคาประเมินโดยรัฐหรือราคามาตรฐาน (Standard Value) ราคามาตรฐานนี้จะถูกกำหนดโดยคณะกรรมการประเมินอสังหาริมทรัพย์ (Real Estate Assessment Committee) ของแต่ละท้องถิ่น ซึ่งพิจารณาจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น ต้นทุนมาตรฐานการก่อสร้าง ขนาดพื้นที่ อัตราค่าเสื่อมราคาตามอายุอาคาร และระดับของถนนที่ตั้ง

กรณีภาษีโรงเรือน (House Tax) เป็นภาษีที่จัดเก็บเป็นรายปีจากเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างโดยใช้ราคามาตรฐานของสิ่งปลูกสร้าง (Standard Value) ที่ประเมินโดยรัฐเป็นฐาน จุดเด่นของภาษีโรงเรือนคือหลักการจำแนกอัตราภาษี (Differential Rates) ที่ซับซ้อน โดยอัตราภาษีจะแปรผันอย่างมาก ขึ้นอยู่กับ 2 ปัจจัยหลัก คือ ประเภทการใช้งาน เช่น ที่อยู่อาศัย พาณิชย์ และพฤติกรรมการถือครอง กล่าวคือ อยู่เอง กักตุนหลายหลัง โดยมีอัตราภาษีทั่วไปแบ่งได้ดังนี้

•      ที่อยู่อาศัยที่เจ้าของอยู่เอง โดยทั่วไปอยู่ที่ 1.2% และอาจลดลงเหลือ 1% สำหรับบ้านหลังเดียวที่เจ้าของใช้พักอาศัยจริง

•      ที่ใช้ในเชิงพาณิชย์/ธุรกิจ อัตราจะสูงขึ้นอยู่ระหว่าง 3% ถึง 5%

•     สำนักงานวิชาชีพหรือโรงพยาบาลเอกชน อยู่ที่อัตรา 3% แต่หากเป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรจะอยู่ที่อัตรา 1.5% ถึง 2.5%

กรณีภาษีมูลค่าที่ดิน (Land Value Tax - LVT) ฐานภาษีคือราคาประเมินที่ดิน (Officially Assessed Land Values) ที่กำหนดโดยหน่วยงานรัฐเช่นกัน เป็นภาษีที่จัดเก็บเป็นรายปีจากผู้ที่เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโดยใช้ราคาประเมินที่ดินที่รัฐกำหนดเป็นฐานในการคำนวณ โดยมีอัตราภาษีที่ดินแบ่งออกเป็น 2 หลักดังนี้

•      อัตราพิเศษ (Special Rate) อัตราคงที่ 0.2% จะใช้สำหรับที่ดินที่เป็นที่อยู่อาศัยที่เจ้าของอยู่เอง (Owner-occupied) และเป็นไปตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด เช่น มีการลงทะเบียนและจำกัดพื้นที่

•      อัตราก้าวหน้าทั่วไป (Progressive Rates) สำหรับที่ดินที่ใช้ประโยชน์อื่น ๆ หรือที่ดินที่อยู่อาศัยที่ถือครองเกินโควตา อัตราภาษีจะเริ่มต้นที่ 1% และไต่ระดับขึ้นไปจนถึง 5.5%

หลักการจัดเก็บภาษีทรัพย์สินสำหรับสุสานของไต้หวัน

กฎหมายและภาษีอากรสำหรับทรัพย์สินสุสานในไต้หวัน มีกฎหมายหลัก 2 กฎหมาย ได้แก่ ภาษีมูลค่าที่ดิน (หรือ Land Value Tax) และภาษีโรงเรือน (หรือ House Tax) ภาระภาษีสำหรับสุสานในไต้หวันไม่ได้ถูกกำหนดโดยการใช้งานเพียงอย่างเดียว แต่ถูกควบคุมโดยหลักการแบ่งแยก (Bifurcation Principle) ที่ซับซ้อน ซึ่งการพิจารณาภาระภาษีจะขึ้นอยู่กับการประเมิน ปัจจัยหลัก 3 ประการ ได้แก่

1. ประเภทของทรัพย์สิน ที่ดินเทียบกับสิ่งปลูกสร้าง

2. สถานะทางกฎหมายของนิติบุคคลผู้เป็นเจ้าของ เช่น มูลนิธิเทียบกับบริษัท

3. รูปแบบการดำเนินงานเชิงพาณิชย์ เช่น การรับเงินบริจาคตามศรัทธาเทียบกับการกำหนดค่าธรรมเนียมคงที่