การเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อพิชิตเป็นนักบัญชีมืออาชีพ ตอนที่ 106 การหักภาษี ณ ที่จ่าย กับการบัญชี (7)

ในตอนนี้จะเขียนถึงการหักภาษี ณ ที่จ่าย ตามประมวลรัษฎากร

ประมวลรัษฎากร มาตรา 50

มาตรา 50 ให้บุคคล ห้างหุ้นส่วน บริษัท สมาคม หรือคณะบุคคล ผู้จ่ายเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 หักภาษีเงินได้ไว้ทุกคราวที่จ่ายเงินได้พึงประเมินตามวิธีดังต่อไปนี้

กรณีที่ 1 : กรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (1) (2) ให้คูณเงินได้ที่จ่ายด้วยจำนวนคราวที่ต้องจ่าย เพื่อให้ได้จำนวนเสมือนหนึ่งว่าได้จ่ายทั้งปี แล้วคำนวณภาษีตามเกณฑ์ในมาตรา 48 เป็นเงินภาษีทั้งสิ้นเท่าใด ให้หารด้วยจำนวนคราวที่จะต้องจ่าย ได้ผลลัพธ์เป็นเงินเท่าใด ให้หักเป็นเงินภาษีไว้เท่านั้น

•     ถ้าการหารนั้นไม่ลงตัว เหลือเศษเท่าใดให้รวบเข้ากับเงินภาษีที่จะต้องหักไว้ครั้งสุดท้ายในปีนั้น ให้ได้ภาษีที่จะต้องเสียรวมทั้งปี

•     กรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (1) (2) ซึ่งเป็นเงินที่นายจ้างจ่ายให้ครั้งเดียวเพราะเหตุออกจากงาน ซึ่งได้คำนวณจ่ายจากระยะเวลาที่ทำงานและได้จ่ายตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่อธิบดีกำหนด ให้คำนวณภาษีตามเกณฑ์ในมาตรา 48 (5) เป็นเงินภาษีทั้งสิ้นเท่าใด ให้หักเป็นเงินภาษีไว้เท่านั้น

•       ในกรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (2) นอกจากระบุในวรรค 3 ที่จ่ายให้แก่ผู้รับซึ่งมิได้เป็นผู้อยู่ในประเทศไทย ให้คำนวณหักในอัตรา 15% ของเงินได้

กรณีที่ 2 : กรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (3) (4) ให้คำนวณหักตามอัตราภาษีเงินได้ เว้นแต่

(ก)     กรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (3) (4) นอกจากที่ระบุไว้ใน (ข) (ค) (ง) และ (จ) ที่จ่ายให้แก่ผู้รับซึ่งมิได้เป็นผู้อยู่ในประเทศไทย ให้หัก 15% ของเงินได้

(ข)      กรณีเงินได้พึงประเมินที่ระบุในมาตรา 48 (3) (ก) และ (ค) ให้หัก 15% ของเงินได้

(ค)     กรณีเงินได้พึงประเมินที่ระบุในมาตรา 48 (3) (ข) ให้ถือว่าผู้ออกตั๋ว ผู้ออกตราสารแสดงสิทธิในหนี้ หรือนิติบุคคลผู้โอนตั๋วเงินหรือตราสารดังกล่าวให้แก่ผู้มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้ตามส่วนนี้เป็นผู้จ่ายเงินได้ฯ และให้เรียกเก็บภาษีเงินได้จากผู้มีเงินได้ในอัตรา 15% ของเงินได้ และให้ถือว่าภาษีที่เรียกเก็บนั้นเป็นภาษีที่หักไว้

(ง)      กรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (4) (ก) (ดอกเบี้ย) ที่มิได้ระบุใน (ข) (ค) ในมาตรานี้ ถ้าผู้จ่ายเงินได้มิใช่นิติบุคคล และจ่ายให้ผู้รับซึ่งเป็นผู้อยู่ในประเทศไทย ไม่ต้องหักภาษีตามมาตรานี้

(จ)      กรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (4) (ข) ให้หัก 10% ของเงินได้

(ฉ)   กรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (4) (ซ) (เงินส่วนแบ่งกำไร) และ (ฌ) (ผลประโยชน์จากการโอนคริปโทฯ หรือโทเคนดิจิทัลฯ เฉพาะซึ่งตีราคาเป็นเงินได้เกินกว่าที่ลงทุน) ให้หัก 15% ของเงินได้

กรณีที่ 3 : กรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (5) (6) ที่จ่ายให้แก่ผู้รับซึ่งมิได้เป็นผู้อยู่ในไทย ให้หัก 15% ของเงินได้ (ดูคำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 6 และข้อ 7)

กรณีที่ 4 : นอกจากกรณีตามกรณีที่ 5

(1)      ในกรณีผู้จ่ายเงินตามมาตรานี้เป็นรัฐบาล องค์การของรัฐบาล เทศบาล สุขาภิบาล หรือองค์การบริหารราชการท้องถิ่นอื่น

(2)      ซึ่งจ่ายเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (5) (6) (7) หรือ (8) แต่ไม่รวมถึงการจ่ายค่าซื้อพืชผลทางการเกษตร

(3)      ให้กับผู้รับรายหนึ่ง ๆ มีจำนวนทั้งสิ้นตั้งแต่ 10,000 บาทขึ้นไป แม้การจ่ายนั้นจะได้แบ่งจ่ายครั้งหนึ่ง ๆ ไม่ถึง 10,000 บาท

(4)      ให้หัก 1% ของเงินได้ เว้นแต่เงินได้ในการประกวดหรือแข่งขัน ให้หักตามอัตราภาษีเงินได้

กรณีที่ 5 : กรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (8) เฉพาะที่จ่ายให้แก่ผู้รับซึ่งขายอสังหาริมทรัพย์ ให้คำนวณหักดังนี้

(ก)   สำหรับอสังหาริมทรัพย์อันเป็นมรดกหรืออสังหาริมทรัพย์ที่ได้รับจากการให้โดยเสน่หา ให้หักตามเกณฑ์ในมาตรา 48 (4) (ก) เป็นภาษีทั้งสิ้นเท่าใด ให้หักเป็นภาษีไว้เท่านั้น

(ข)   สำหรับอสังหาริมทรัพย์ที่ได้มาโดยทางอื่นนอกจาก (ก) ให้หักค่าใช้จ่ายเป็นการเหมาตามพระราชกฤษฎีกา ฉบับที่ 165 พ.ศ. 2529 แล้วคำนวณตามเกณฑ์ในมาตรา 48 (4) (ข) เป็นเงินภาษีเท่าใด ให้หักไว้เท่านั้น

กรณีที่ 6 : กรณีการโอนกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองในอสังหาริมทรัพย์โดยไม่มีค่าตอบแทน ให้ถือว่าผู้โอนเป็นผู้จ่ายเงินได้โดยให้ผู้โอนหักภาษีตามเกณฑ์ในกรณีที่ 5 เว้นแต่การโอนให้บุตรชอบด้วยกฎหมายซึ่งไม่รวมถึงบุตรบุญธรรม ให้ผู้โอนหักไว้ 5% ของเงินได้เฉพาะส่วนที่เกิน 20 ล้านบาท

ประมวลรัษฎากร มาตรา 48

มาตรา 48 เงินได้พึงประเมินต้องเสียภาษีเงินได้ มีดังต่อไปนี้

(1)    เงินได้พึงประเมินเมื่อได้หักตามมาตรา 42 ทวิ -  มาตรา 47 แล้วเหลือเท่าใด เป็นเงินได้สุทธิต้องเสียภาษีตามอัตราภาษีเงินได้ที่กำหนด (ดูผังหักค่าใช้จ่าย-ค่าลดหย่อน)

(2)    ผู้มีเงินได้ไม่รวมมาตรา 40 (1) ตั้งแต่ 120,000 บาท ให้คำนวณภาษีตาม (1) และเสียไม่น้อยกว่า 0.5% ของเงินได้ (ถ้ามีภาษีที่เสียไม่เกิน 5,000 บาท ยกเว้นไม่ต้องเสียตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 480) พ.ศ. 2552)

(3)    ผู้มีเงินได้จะเลือกเสียภาษี 15% โดยไม่ต้องนำไปรวมคำนวณภาษีตาม (1) และ (2) สำหรับเงินได้ตามมาตรา 40 (4) (ก) และ (ช) ดังต่อไปนี้

(ก)   ดอกเบี้ยพันธบัตร ดอกเบี้ยเงินฝากธนาคารในไทย ดอกเบี้ยเงินฝากสหกรณ์ ดอกเบี้ยหุ้นกู้ฯ (ดูพระราชกฤษฎีกา (ฉบับที่ 290) พ.ศ. 2538 และดูคำวินิจฉัยของคณะกรรมการวินิจฉัยภาษีอากรที่ 19/2533)

(ข)   ผลต่างระหว่างราคาไถ่ถอนกับราคาจำหน่ายตั๋วเงินฯ

(ค)   ผลประโยชน์ที่ได้จากการโอนพันธบัตร หุ้นกู้ ตั๋วเงินฯ

หมายเหตุ ผู้มีเงินได้ที่อยู่ในไทยจะเลือกเสียภาษี 10% ของเงินได้ตามมาตรา 40 (4) (ข) (เงินปันผล) ที่ได้จากบริษัทไทยหรือสถาบันการเงินที่มีกฎหมายไทยตั้งขึ้นฯ โดยไม่ต้องนำไปรวมคำนวณภาษีตาม (1) และ (2) (ดูคำวินิจฉัยของคณะกรรมการวินิจฉัยภาษีอากรที่ 20/2533)