หลักเกณฑ์ การนำรถต่างชาติเข้ามาใช้ชั่วคราว

การนำยานพาหนะส่วนบุคคลจากต่างประเทศเข้ามาในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราวเพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวและการค้าระหว่างประเทศ (Inbound Tourism) ถือเป็นสิทธิประโยชน์สำคัญที่ได้รับยกเว้นอากรตามหลักเกณฑ์ในพระราชกำหนดพิกัดอัตราศุลกากร พ.ศ. 2530 ภาค 4 ประเภทที่ 3 (ค) ภายใต้เงื่อนไขว่าจะต้องส่งกลับออกไปนอกราชอาณาจักรภายในระยะเวลาที่กำหนด

อย่างไรก็ดี ผู้นำเข้ายังมีหน้าที่ทางกฎหมายตามมาตรา 51 แห่งพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2560 ในการปฏิบัติพิธีการศุลกากรยื่นใบขนสินค้าพิเศษ และจัดทำสัญญาประกันทัณฑ์บนต่อเจ้าหน้าที่ให้ถูกต้องครบถ้วนก่อนนำรถออกจากอารักขาของศุลกากร

บทความนี้จึงนำเสนอสาระสำคัญในมิติของกฎหมายศุลกากร ตั้งแต่หลักเกณฑ์การยกเว้นอากร ขั้นตอนการทำสัญญาประกันทัณฑ์บน และระยะเวลาอนุญาต เพื่อเป็นคู่มือให้ผู้อ่านเข้าใจและผ่านพิธีการศุลกากรได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายอย่างแท้จริง

1. ประเภทรถยนต์และรถจักรยานยนต์ที่ได้รับสิทธิยกเว้นอากร

การได้รับสิทธิยกเว้นอากรสำหรับยานพาหนะที่นำเข้ามาเป็นการชั่วคราวทางบกนั้น มิได้ครอบคลุมยานพาหนะทุกประเภท แต่มีการจำกัดเงื่อนไขไว้อย่างเคร่งครัดตามพระราชกำหนดพิกัดอัตราศุลกากร พ.ศ. 2530 ภาค 4 ประเภทที่ 3 (ค) ประกอบกับข้อกำหนดทางเทคนิคตามประกาศกรมการขนส่งทางบก พ.ศ. 2559 โดยมีรายละเอียดที่ผู้นำเข้าพึงตรวจสอบ ดังต่อไปนี้

1.1 ลักษณะทางกายภาพของยานพาหนะที่ได้รับอนุญาต

ยานพาหนะที่จะได้รับสิทธิยกเว้นอากรและสามารถนำมาวิ่งบนท้องถนนในราชอาณาจักรได้ต้องมีลักษณะตามที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด เช่น

•      กรณีรถยนต์นั่ง ต้องมีที่นั่งรวมผู้ขับรถไม่เกิน 9 ที่นั่ง และที่สำคัญคือ “ต้องไม่ใช่รถยนต์นั่งที่มีลักษณะเป็นรถตู้” (Vans)

•      กรณีรถยนต์บรรทุก ต้องเป็นรถบรรทุกที่มีน้ำหนักรถรวมน้ำหนักบรรทุก (Gross Weight) ไม่เกิน 3,500 กิโลกรัม

•      กรณีรถจักรยานยนต์ ต้องเป็นรถที่จดทะเบียนเพื่อการส่วนบุคคลในต่างประเทศ

1.2 วัตถุประสงค์และเงื่อนไขทางทะเบียน

ต้องเป็นรถที่จดทะเบียนในประเทศที่ไม่มีความตกลงพิเศษกับประเทศไทย (หรือมีความตกลง แต่ยังไม่มีผลบังคับใช้จริง) เพื่อนำเข้ามาท่องเที่ยวหรือภารกิจจำเป็นเท่านั้น โดยต้องไม่ใช่เพื่อการรับจ้างหรือเพื่อการพาณิชย์

1.3 ข้อยกเว้นที่ไม่ได้รับสิทธิตามหลักเกณฑ์นี้

ได้แก่ รถตามความตกลงด้านการขนส่งทางถนน (รถจดทะเบียนในมาเลเซีย สิงคโปร์ และลาว ซึ่งมีระเบียบปฏิบัติเฉพาะอยู่แล้ว) รถประจำถิ่นชายแดนที่เข้าออกเพื่อกิจธุระประจำวัน และรถตามโครงการความร่วมมือเฉพาะระหว่างรัฐบาล

1.4 เงื่อนไขการขออนุญาตต่อเจ้าพนักงาน

ยานพาหนะที่เข้าข่ายทั้งหมดต้องได้รับอนุญาตใช้รถตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. 2522 มาตรา 6/1 โดยผู้ขับขี่มีหน้าที่ต้องยื่นขออนุญาตล่วงหน้าต่อกรมการขนส่งทางบกไม่น้อยกว่า 10 วันทำการ และต้องดำเนินการผ่านผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวเท่านั้น

2. หลักเกณฑ์ เงื่อนไข และสัญญาประกันทัณฑ์บน

2.1 ฐานอำนาจและนิติสัมพันธ์ในสัญญาประกันทัณฑ์บน

การยกเว้นอากรให้แก่ยานพาหนะต่างประเทศที่นำเข้ามาเป็นการชั่วคราว มีฐานกฎหมายรองรับตามพระราชกำหนดพิกัดอัตราศุลกากร พ.ศ. 2530 ภาค 4 ประเภทที่ 3 (ค) ซึ่งกำหนดเงื่อนไขบังคับก่อนให้ผู้นำเข้าต้องจัดทำสัญญาประกันและทัณฑ์บนไว้ต่อกรมศุลกากร เพื่อเป็นหลักประกันว่าจะส่งยานพาหนะกลับออกไปนอกราชอาณาจักรภายในเวลาที่กำหนด นิติสัมพันธ์ดังกล่าวไม่ใช่เพียงระเบียบปฏิบัติทางปกครอง แต่มีสถานะเป็น “สัญญาค้ำประกัน” ที่มีผลผูกพันทางแพ่งทันทีเมื่อมีการลงลายมือชื่อในใบขนสินค้าพิเศษ ซึ่งหากผู้นำเข้าปฏิเสธไม่ยอมจัดทำสัญญาประกันทัณฑ์บนนี้ ย่อมหมดสิทธิได้รับยกเว้นอากรชั่วคราวและมีหน้าที่ต้องชำระภาษีอากรขาเข้าตามราคาศุลกากรและอัตราปกติทันทีตามมาตรา 13 แห่งพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2560

2.2 รูปแบบของหลักประกันและการกำหนดมูลค่าความรับผิด

กฎหมายศุลกากรให้อำนาจอธิบดีในการเรียกประกันอย่างหนึ่งอย่างใดตามที่เห็นสมควรเพื่อป้องกันการฉ้ออากร โดยในทางปฏิบัติมีการกำหนดรูปแบบไว้ 2 ลักษณะหลัก