เอกสารภาษีอากร

ฉบับที่ผ่านมา ผมได้เขียนวิธีคำนวณมาแล้ว โดยพยายามแสดงการคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย มา 6 ประเภท 6 กรณี แล้วต่อไปนี้ก็ยังเป็นวิธีการคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย ประเภทอื่น ๆ อีก ตามรายละเอียดดังนี้ วิธีการคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่าย 1. กรณีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (1) (2) และคำนวณหักภาษี ณ ที่จ่าย ตามมาตรา 50 (1) (ต่อ) 1.7 กรณีจ่ายเงินได้ให้เพิ่มเติมแบบไม่แน่ไม่นอน นอกจากเงินเดือนหรือเงินได้ประจำแล้ว บางครั้งพนักงานทำงานยังไม่แล้วเสร็จและจำเป็นต้องทำต่อจากเวลาทำงานปกติหรือต้องมาทำงานในวันหยุดเพื่อให้งานเรียบร้อยทันตามกำหนดเวลา จำนวนเวลาที่ทำเกินกว่าเวลาปกติหรือทำงานในวันหยุด บริษัทก็ต้องจ่ายค่าล่วงเวลาให้พนักงานผู้นั้นตามกฎหมายแรงงาน แต่การทำงานล่วงเวลาไม่แน่นอน ดังนั้นเงินค่าล่วงเวลาจึงเป็นรายได้ที่ได้รับจำนวนไม่เท่ากันในแต่ละครั้งที่จ่าย

บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ประกอบธุรกิจโดยการมุ่งค้าหากำไร ไม่ว่าจะเป็นการขายสินค้า ให้บริการ ให้กู้ยืม จะต้องมีการคิดค่าตอบแทนหรือดอกเบี้ย หากไม่คิดค่าตอบแทนหรือดอกเบี้ย หรือคิดค่าตอบแทนหรือดอกเบี้ย แต่ต่ำกว่าอัตราท้องตลาด เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจประเมิน

พวกเราคงจำได้ดีว่าเมื่อเดือนมีนาคม 2568 คณะกรรมการกำหนดมาตรฐานการบัญชี (Thai Accounting Standards-Setting Committee) ได้เผยแพร่ร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงินฉบับใหม่ คือ ร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 18 เรื่อง การแสดงรายการและการเปิดเผยข้อมูลในงบการเงิน (ต่อไปจะเรียกว่า TFRS 18) ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนดขึ้นโดยมาตรฐานการรายงานทางการเงินระหว่างประเทศ ฉบับที่ 18 (IFRS 18 : Presentation and Disclosure in Financial Statements)

การดำเนินงานของธุรกิจมีปัจจัยหลายประการที่ทำให้ฝ่ายบริหารของกิจการต้องตัดสินใจ รายงานทางการเงินที่ครบถ้วนถูกต้องย่อมเป็นข้อมูลทางการเงินที่ช่วยให้ฝ่ายบริหารของกิจการมีข้อมูลเพื่อการตัดสินใจ การแข่งขันทางธุรกิจจึงมักนำข้อมูลทางบัญชีมาบริหารจัดการเชิงกลยุทธ์ การใช้การบัญชีจัดการเชิงกลยุทธ์ช่วยในการเตรียมข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูลทางบัญชีซึ่งจะเชื่อมโยงกับการติดตามกลยุทธ์ที่กิจการใช้ สามารถสร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน เพราะการจัดการเชิงกลยุทธ์ถือเป็นตัวขับเคลื่อนหลักของประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และผลกำไรของบริษัท การบัญชีเพื่อการจัดการเชิงกลยุทธ์จะเป็นแนวทางการจัดการที่ใช้ข้อมูลและสารสนเทศในเชิงกลยุทธ์ที่เกี่ยวข้องกับหลายด้าน เช่น ด้านดำเนินงาน ด้านโครงสร้างของต้นทุน เป็นต้น

ในปี 2569 การพูดถึงเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence : AI) ไม่ใช่เรื่องใหม่อีกต่อไป ผู้ประกอบการไทยหลายรายเริ่มใช้ ChatGPT ร่างเอกสาร ตอบลูกค้า หรือวิเคราะห์ข้อมูลกันมาระยะหนึ่งแล้ว แต่คลื่นลูกต่อไปที่กำลังมาถึง และถือเป็นอีกก้าวที่สำคัญในแง่การพัฒนาของเทคโนโลยี AI นั่นคือ การมาของ Agentic AI ซึ่งเป็นระบบปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูงที่ไม่เพียงแค่ตอบคำถาม แต่สามารถตัดสินใจ วางแผน และลงมือดำเนินการได้เองโดยไม่ต้องรอคำสั่งจากมนุษย์ทุกขั้นตอน หากเรามนุษย์ให้อำนาจแก่ AI ในการทำสิ่งนั้น บทความฉบับนี้จะพาทุกท่านไปทำความรู้จักกับ Agentic AI ในภาษาที่คนทั่วไปเข้าใจได้ง่าย พร้อมกับพาไปทำความรู้จักกับความเสี่ยงด้านกฎหมายหรือข้อควรระวังที่ผู้ประกอบการต้องทำความเข้าใจอย่างรอบด้านเพื่อสามารถรับมือต่อผลกระทบที่จะเกิดขึ้นได้

รวมกฎหมายที่ให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีเกี่ยวกับการส่งเสริมมาตราการเกี่ยวกับพลังงาน การส่งเสริมการเสียภาษีช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ และการส่งเสริมสินทรัพย์ดิจิทัล ทั้งนี้ มาตราการทางภาษีที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมการประหยัดพลังงาน การส่งเสริมการเสียภาษีช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ และการส่งเสริมสินทรัพย์ดิจิทัลที่รวบรวมนี้เป็นมาตรการที่มีกฎหมายออกมาถึงเดือนมีนาคม 2569

ภาษีมูลค่าเพิ่ม กรณีการนำเข้าสินค้าเพื่อใช้ผลิตอาหารสัตว์ Q ปัญหา บริษัท ก. จำกัด (บริษัทฯ) ได้นำเข้าสินค้า 2 รายการ ดังต่อไปนี้ เพื่อใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อผสมในการผลิตอาหารสัตว์ ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวไม่สามารถใช้ในการบริโภคสําหรับคนได้ 1. สินค้าชื่อ L-Glutamic Acid (For Animal Feed Use) (กรดกลูตามิก สําหรับใช้ผลิตอาหารสัตว์) ใช้สำหรับผสมในอาหารสัตว์เพื่อทำหน้าที่เพิ่มรสชาติของอาหารและเพิ่มปริมาณการบริโภคอาหารของสัตว์ ส่งเสริมการเจริญเติบโตของสัตว์ เป็นสารตั้งต้นที่สำคัญสำหรับการสังเคราะห์โปรตีนในร่างกายสัตว์ 2. สินค้าชื่อ Tetra Sodium Pyrophosphate (For Animal Feed Use) (เตตระโซเดียม ไพโรฟอสเฟต สำหรับใช้ผลิตอาหารสัตว์) เพื่อเสริมคุณภาพของอาหารสัตว์และช่วยควบคุมความเป็นกรดด่าง

ฉบับนี้ขอนำตัวอย่างการวางแผนภาษีธุรกิจนำเข้าหุ่นยนต์ผ่าตัดเพื่อขายหรือให้เช่า เพื่อมาศึกษาในประเด็นภาษีเงินได้นิติบุคคล ข้อเท็จจริง บริษัท G จำกัด (ไทย) (บริษัทฯ) ซึ่งมีรอบระยะเวลาบัญชีเริ่มต้นและสิ้นสุดตามปีปฏิทิน บริษัทฯ ได้รับสิทธิในการเป็นผู้จัดจำหน่ายหุ่นยนต์ผ่าตัด (Robotic Surgery System) ยี่ห้อXX รุ่นXX จากผู้ผลิตในต่างประเทศ และได้รับอนุญาตให้นำเข้าเครื่องมือแพทย์จากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) รอบระยะเวลาบัญชีปี 2568 บริษัทฯ ได้นำเข้าหุ่นยนต์ผ่าตัด (Robotic Surgery System) ดังกล่าว 2 เครื่อง เครื่องที่ 1 บริษัทฯ ทำสัญญาซื้อขายกับบริษัทผู้ผลิตในต่างประเทศ และได้นำเข้าหุ่นยนต์ผ่าตัดเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2568 มีการชำระอากรขาเข้าและถูกเรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มในขณะผ่านพิธีการทางศุลกากร บริษัทฯ นำหุ่นยนต์เครื่องแรกมาเป็นตัวสาธิต (Demonstration) ทดลองการผ่าตัดให้โรงพยาบาลที่สนใจสั่งซื้อหรือเช่าหุ่นยนต์ผ่าตัด (Robotic Surgery System) เครื่องที่ 2 บริษัทฯ ทำสัญญาซื้อขายหุ่นยนต์จากบริษัทผู้ผลิตในต่างประเทศ และนำเข้าหุ่นยนต์ผ่าตัดเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 2568 เพื่อส่งมอบให้แก่โรงพยาบาลของรัฐซึ่งทำสัญญาซื้อขายกับบริษัทฯ จากการประมูลงานตามระเบียบการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานภาครัฐ

เมื่อเดือนมกราคม 2569 ที่ผ่านมา องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (Organisation for Economic Co-operation and Development : OECD) ได้เผยแพร่แพ็กเกจข้อผ่อนปรนสำหรับกลุ่มกิจการข้ามชาติ (MNE Groups) ที่อยู่ภายใต้บังคับ GloBE Rules ล่าสุด หรือที่เรียกว่า “Side-by-Side Package” บทความนี้เราจะมาดูกันว่า ข้อผ่อนปรนเกี่ยวกับภาษีส่วนเพิ่ม (GloBE Minimum Tax) มีอะไรบ้าง และข้อผ่อนปรนใหม่ที่ออกมาตามแพ็กเกจนี้มีอะไร และบริษัทไทยจะได้รับสิทธิประโยชน์จากข้อผ่อนปรนดังกล่าวหรือไม่ อย่างไร

ในปัจจุบันโลกกำลังเผชิญกับความผันผวนทางภูมิรัฐศาสตร์อย่างรุนแรง โดยเฉพาะความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ระหว่างสหรัฐอเมริกา อิสราเอล และอิหร่าน ที่ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างฉับพลันเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2569 จากเหตุการณ์โจมตีทางอากาศต่อผู้นำและนายทหารระดับสูงของอิหร่าน นำไปสู่การตอบโต้ด้วยขีปนาวุธต่อฐานทัพสหรัฐฯ ในหลายประเทศ ผลกระทบที่น่ากังวลที่สุดคือ การยกระดับมาตรการจำกัดเส้นทางเดินเรือใน “อ่าวเปอร์เซียและช่องแคบฮอร์มุซ” ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันดิบที่ใหญ่ที่สุดในโลก การปิดกั้นเส้นทางยุทธศาสตร์นี้เปรียบเสมือนการตัดเส้นเลือดใหญ่ทางการค้าพลังงาน ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่ออุปทานน้ำมันเชื้อเพลิงของประเทศไทย และสร้างความเสี่ยงระดับวิกฤตต่อเสถียรภาพทางเศรษฐกิจในวงกว้างที่ไม่อาจคาดการณ์ข้อยุติได้

ท่ามกลางบริบททางเศรษฐกิจในยุค New Normal รัฐบาลไทยได้มุ่งเน้นการดำเนินมาตรการส่งเสริมประเทศไทยให้เป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวและการใช้จ่าย การปฏิรูปกฎหมายลำดับรองผ่านการยกเลิกข้อกำหนดตัวแทนจำหน่ายแต่เพียงผู้เดียว (Sole Agent) สำหรับสินค้าไวน์และสปาร์กลิงไวน์ที่ทำจากองุ่น นับเป็นกลไกสำคัญในการลดอุปสรรคทางการค้าและเพิ่มแรงจูงใจในการจับจ่ายใช้สอยของนักท่องเที่ยวผ่านการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของภาคเอกชน ตลอดระยะเวลากว่า 7 ปีที่ผู้เขียนได้ร่วมถ่ายทอดเรื่องราวผ่านคอลัมน์ภาษีสรรพสามิต สิ่งหนึ่งที่ปรากฏชัดเกี่ยวกับเครื่องมือทางกฎหมายภาษีสรรพสามิต คือ บทบาทของ “ระบบใบอนุญาต” (Licensing System) ซึ่งเปรียบเสมือนฟันเฟืองหลักที่กรมสรรพสามิตใช้ในการบริหารการจัดเก็บภาษีตามพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต พ.ศ. 2560 ระบบนี้ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่การกำกับดูแล แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการตรวจสอบความโปร่งใสของการประกอบธุรกิจสุรา ตั้งแต่กระบวนการผลิต การนำเข้า ไปจนถึงการขาย เพื่อรักษาผลประโยชน์ในการจัดเก็บภาษีและสร้างมาตรฐานที่เชื่อถือได้ให้แก่ทุกภาคส่วนในอุตสาหกรรม

หลายท่านคงเคยได้ยินคำว่า “Soft Power” ผ่านนักร้อง นักแสดง เสื้อผ้า อาหาร สถานที่ท่องเที่ยวต่าง ๆ โดยราชบัณฑิตยสภาได้นิยามความหมายของ Soft Power ว่าหมายถึง “การใช้อิทธิพลทางวัฒนธรรม การกิน การดื่ม วิถีชีวิต หรือความเชื่อ นำเสนอผ่านสื่อหรือผลงานในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อโน้มน้าวใจ ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางด้านความคิดหรือพฤติกรรมความชอบให้หันมาสนใจสิ่งเหล่านี้กันมากขึ้น” และล่าสุด กรมสรรพากรเห็นความสำคัญของ Soft Power จึงร่วมมือกับกระทรวงวัฒนธรรมกำหนดมาตรการภาษีให้แก่บุคคลธรรมดาซึ่งเป็นผู้สร้างสรรค์งานศิลปะและผู้ซื้องานศิลปะด้านทัศนศิลป์

คำว่า “ภาษีมูลค่าเพิ่ม” เป็นคำที่มาจากภาษาอังกฤษว่า Value Added Tax (VAT) โดยมุ่งจัดเก็บภาษีจากมูลค่าส่วนเพิ่มของสินค้าหรือบริการที่ผู้ประกอบการได้ขายหรือให้บริการในราชอาณาจักร และการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศ ซึ่งในบางประเทศ เช่น แคนาดา ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ สิงคโปร์ เป็นต้น ใช้คำว่า ภาษีสินค้าหรือบริการ หรือ Goods and Service Tax (GST) หรือในประเทศญี่ปุ่นใช้คำว่า Consumption Tax หรือภาษีการบริโภค แทน ดังนั้นเพื่อให้เกิดความเข้าใจในความหมายและหลักการของระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม ในบทนี้จะได้กล่าวถึงหลักการทั่วไปของภาษีมูลค่าเพิ่มตามหัวข้อดังต่อไปนี้ คือ

เนื่องจากสถานการณ์สงครามในต่างประเทศส่งผลให้เกิดการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศไทย รัฐบาลจึงประกาศขึ้นราคาน้ำมันซึ่งทำให้เกิดผลกระทบต่อพนักงานที่ต้องเดินทางมาทำงานต้องมีค่าใช้จ่ายที่เพิ่มสูงขึ้น หลายหน่วยงานจึงช่วยเหลือพนักงานด้วยการให้พนักงานทำงานจากที่พักอาศัย ทั้งนี้ การทำงานจากที่พักอาศัย (Work from Home : WFH) นำมาซึ่งความท้าทายในการบริหารจัดการภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีที่เกี่ยวข้อง เนื่องจากเส้นแบ่งระหว่าง “ค่าใช้จ่ายส่วนตัว” ของพนักงาน และ “ค่าใช้จ่ายทางธุรกิจ” ของบริษัทมีความซับซ้อนมากขึ้น ดังนั้นทั้งพนักงานและฝ่าย HR กับผู้บริหารจึงต้องรู้และเข้าใจเรื่องนี้ให้ถูกต้อง

บทความฉบับที่ผ่านมา ผู้เขียนได้นำเสนอกรณีศึกษารายจ่ายเพื่อการลงทุนที่ไม่สามารถนำไปคำนวณหักเป็นรายจ่าย แต่อาจหักเป็นค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคาทรัพย์สิน ตามพระราชกฤษฎีกาฯ ฉบับที่ 145 พ.ศ. 2527 และตามมาตรา 65 ตรี (5) ได้ในกรณีต่าง ๆ เพื่อความระมัดระวัง เพราะหากตีความผิดพลาดอาจทำให้การชำระภาษีผิด เป็นเหตุให้มีเบี้ยปรับ เงินเพิ่มได้ ทั้งนี้ ได้นำเสนอกรณีศึกษาไปแล้วในประเด็น 1. รายจ่ายเพื่อการลงทุนบนพื้นที่ที่ไม่ใช่ของบริษัท 2. รายจ่ายเพื่อการลงทุนกรณีการซื้อหุ้นทุน 3. รายจ่ายเพื่อการลงทุนสร้างอาคารบนพื้นที่เช่า กรณียกอาคารให้และกรณีไม่ยกอาคารให้ผู้ให้เช่า และ 4. รายจ่ายเพื่อการลงทุน กรณีดอกเบี้ยและกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนของเงินกู้ยืมมาเพื่อสร้างทรัพย์สิน

ตอนที่แล้วได้กล่าวถึงคำวินิจฉัยศาลฎีกาข้อแรก ในปัญหาว่าเจ้าพนักงานประเมินของกรมสรรพากร จำเลยที่ 1 ออกหมายเรียกโดยชอบด้วยกฎหมายและภายในกำหนดเวลาตามประมวลรัษฎากร มาตรา 19 หรือไม่ ตอนนี้จะกล่าวถึงคำวินิจฉัยศาลฎีกาในปัญหาต่อไป

บทความในตอนนี้ ผู้เขียนขอนำเสนอต่อเนื่องจากบทความใน 2 ตอนที่ผ่านมา ซึ่งว่าด้วยการจัดเก็บภาษีจราจรติดขัดในเมืองสตอกโฮล์ม ประเทศสวีเดน และประเทศสิงคโปร์ ซึ่งยังคงเป็นการสรุปย่อ รวมถึงต่อยอดจากวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาโท เรื่อง “มาตรการภาษีและค่าธรรมเนียมเพื่อบรรเทาปัญหาจราจรในกรุงเทพมหานคร” ในปี พ.ศ. 2560 สำหรับบทความตอนนี้จะพาไปสำรวจการจัดเก็บเงินค่าธรรมเนียมการจราจรติดขัดในกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ซึ่งเป็นอีกเมืองหนึ่งที่นับได้ว่าประสบความสำเร็จในการจัดเก็บเงินค่าจราจรติดขัด โดยในการไล่ลำดับอธิบายเนื้อหาจะเริ่มอธิบายตั้งแต่ภาพรวม ฐานทางกฎหมายที่นำมาใช้จัดเก็บค่าธรรมเนียม เนื้อหาโครงสร้างการจัดเก็บ การจัดสรรรายได้จากการจัดเก็บ รวมถึงข้อสังเกตบางประการ ตามลำดับ

การทำสัญญาทางธุรกิจย่อมก่อให้เกิดรายได้จากสัญญานั้น อย่างไรก็ดี รายได้ในทางภาษีมิได้จำกัดเฉพาะรายได้ที่เกิดจากสัญญาเท่านั้น ดังนั้นในการเสียภาษีจึงต้องพิจารณารายได้ทั้งหมดที่อาจเกิดขึ้นจากการดำเนินกิจการของบริษัท นอกจากนี้ เมื่อมีการทำสัญญาและเริ่มดำเนินการตามสัญญา มักมีข้อกำหนดเกี่ยวกับการวางมัดจำหรือการชำระเงินล่วงหน้า ซึ่งประเด็นดังกล่าวจะมีภาระภาษีที่เกี่ยวข้องคือ ภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีมูลค่าเพิ่ม ผู้เขียนจึงขอหยิบยกประเด็นปัญหาดังกล่าวมาวิเคราะห์ในบทความนี้